Skip to main content

Full text of "Privilegia Vojo al Lingvoscio: Esperanto"

See other formats


s s. 

crq> o 
p 

8 

►1 

■i 


S: 3 
£ 

c; r 
&8 p 
E* 

S a> 5 
M O 


“3 05 CJl 

< o* a 

H 11 * 

g & | & 

o So 


3 2 
&g 
s g* 

3 


w 
o 3 

3.1 

w o 

3 

o 


1 ! I 


3 

a ^ 
o ^ 

o a 

3 9 




Valtatie kielitaitoon 


45»p 









A1 la studgvidanto 


© 

Ciuj rajtoj rezervitaj 
1977 

FONDUMO ESPERANTO 
Helsinki 


Kvara internacia eldono» 3000 ekz 
Aliaj eldonoj:tri finnaj kaj du svedaj 
Entute presitaj 22500 ekzempleroj 

Presita en Finnfando de 
Novoprint Oy 
1977 


Cu vi scias, ke la piej interesa kaj inteligenta maniero lerni 
lingvon estas studi ĝian literaturon? La sencon de ciu nova vorto 
oni divenas el ia kunteksto ati kontrolas per nur-unulingva vortaro. 
Certe, tio estas generale apiikebla nur post baza studado, post 
kiu la novaj vortoj ne plu aperas tro dense, 

Ci tiu libro voias esti enkondukanto al tiu metodo. Ni kreas 
ia kondicojn por gia aplikado de ia unua pago, sen antatfaj konoj: 
la kvoto de novaj vortoj nenie superas 10 %. Ili estas ekeplikataj 
per bildoj atl simboloj atl per klariga komento en jam lernitaj vor- 
toj. Por rekapto de eventuale forgeeitaj sencoj ni rekomendas la 
libron 'Oportuna vortaro de ordinara Esperanto ,r , rice ilustrita 
vortaro por komencantoj. La plej oftaj vortoj eetae unuavice in.- 
struataj, La intereso de la lernanto estas kaptata per la enhavo: 
kontinua rakonto pri aventuroj de la herooj, bestetoj kiel simbo- 
loj de homaj infanoj. 

La kontinua legado kun malmulta ripetado progresas flue kaj 
kiam la fino estaB atingita, la lernanto povas jam ekkapti esperan- 
tan libron. Se li lernis ia tutan vortprovizon (ĉirkatt 1400 glosoj), 
li povas eklegi ordinaran romanon. Li ne bezonos kontroli el Piena 
Vortaro pli ol 4 % da novaj vortoj. Se iu iernanto tamen enkapi- 
gis nur du trionojn de la glosaro, facila legolibro estas rekomen- 
dinda kiel unua paso; ankaŭ baze de tiel limigita vortprovizo nur 
ĉ. 5 % da novaj vortoj aperos en rekomendindaj tekstoj, Per ĉi 
tiuj paeoj grade malfermigas al la lernanto la tuta esperanta lite- 
raturo sen mekanika ellerno de vortlistoj kaj gramatikaj reguioj. 

En tiu senco la libro estas uzebla por memstudado. Se vi 
gvidas kurson, vi povas kompletigi la studadon per parolekzercoj. 
Por tio vi povas utiligi la ekzercojn en nia leterkurso "Kores- 
ponde laB ia Priviiegia vojo' 1 . 

Se necese, la prononco estas lernebla per sondisko ail -bendo, 
riceveblaj ĉe la eldoninto. Petu prospekton per la adreso FOND- 
UMO ESPERANTO, Esperantotie 4, 02220 Iirislahti, Finnlando, 

Bonan prosperon al viaj lernantoj deziras 


La ailtoro, 





PAĜO 1 


Ĝapitro 1 



1. LA KOKOJ 

Jen koko» Jen granda koko. La 
koko estas granda. 

KEKO estas koko. RIKO estas 
koko. Keko kaj Riko estas du ko- 
koj. Keko estas malgranda koko. 
Riko estas malgranda koko. 

Estas unu granda koko kaj du 
malgrandaj kokoj. 

Unu granda koko kaj du mal- 
grandaj kokoj estas tri kokoj. 

Unu kaj unu estas du. 

Du kaj unu estas tri. 

La granda koko estas blanka. 
Keko estas blanka koko. Riko ne 
estas blanka. Riko estas nigra 
koko. 

Estas du blankaj kokoj kaj unu 
nigra koko. 

Unu granda koko estas blanka, 
unu malgranda koko estas blanka 
kaj unu malgranda koko estas 
nigra. 



KEKO RIKO 
mal/grandaj kokoj 



estas = 

kaj & 

du 2 

granda: A 

mal/granda A 

unu 1 


tri 3 

1 + 1 = 2 
2 + 1 = 3 

□ ■ 

blanka nigra 

ne 



2-a ĈAPITRO 


2-a PAĜO 


PA60 3 


CAPITRO 2 


A estas granda 

A E O U 

estas grandaj 



kok/ino 


ankaŭ 

sed 

de 


Jen estas la tn kokoj. 

* * * 

Koko: ^ kokoj: ^3 

A ne estas granda, A estas mal- 
granda. Nigra estas malblanka. 



2. LA FAMILIO KOKO 

Jen estas ovo kaj jen estas 

kokino. 

La granda koko kaj Keko estas 
blankaj. Ankaŭ la ovo estas blanka. 
Ankaŭ la kokino estas bianka. 

La kokino estas granda sed la 
ovo estas malgranda. 

La kokino estas patrino. La 
granda koko estas patro. Sed 
Keko estas filo. Kaj Riko estas filo. 
La malgrandaj kokoj estas filoj de 
granda koko kaj granda kokino. 


Jen estas malgranda kokino. An- 
kaŭ la malgranda kokino estas 
blanka. Sed la malgranda kokino 
ne estas filo. ŝi estas filino de Patro 
Koko kaj Patrino Kokino. Si estas 
fratino de Keko. Li, Keko, estas 
irato de la malgranda kokino. 

»Keko» estas nomo de malgran- 
da koko. Riko estas nomo de alia 
koko. La nomo de la malgranda 
kokino estas Konjo. 

Keko estas frato de Riko, Riko 
estas frato de Keko. Ili estas 
fratoj unu de la alia. Ili estas 
ankaŭ fratoj de Konjo. §i estas 
fratino de Keko kaj Riko. Keko, 
Riko kaj Konjo estas gefratoj. 

La nomo de la patro estas Karlo 
Koko. La nomo de la patrino estas 
Ina Koko. Sinjoro Karlo Koko kaj 
sinjorino Ina Koko estas la gepat- 
roj de Keko, Riko kaj Konjo, 

Keko estas filo de la gepatroj 
Koko, Ankaŭ Riko estas filo de la 
gesinjoroj Koko. Konjo estas filino 
de la gepatroj Koko, Ili estas la 
gefiloj de gesinjoroj Koko. 

Gesinjoroj Koko kaj la gefiloj Ke- 
ko, Riko kaj Konjo estas la familio 
Koko. Ili estas la tuta familio. 


KONJO 

malgranda 

kokino 



ŝi (kokino, patrino, 
filino) 

li (koko, patro, filo) 
nomo 

unu kaj alia: Keko 
kaj Riko 



frato 


fratino 


ge/fratoj 

ili = li + li, ŝi + ŝi, 
li + ŝi 


sinjoro sinjorino 
ge/sinjoroj 


familio - gepatroj 

+ gefiloj 

tuta: ili kaĵ ne 
aliaj 



3-a CAPITRO 


4-a PAGO 


PAĜO 5 


ĜAPITRO 4 


nur; ne 
kvar — 

kvin = 5 


2 4-2 = 4 
2 4-3-5 


demando; 
respondo: 
kio? 

kia? 


estas aha 


La tuta familio Koko estas la 
du blankaj gepatroj, du blankaj 
gefiloj kaĵ unu nigra filo. Nur Riko 
estas nigra. Estas kvar blankaĵ ge- 
kokoj kaj unu nigra koko. La fami- 
lio estas kvin gekokoj: la gepatroj 
kaj tri gefiloj. 

« # m 

Du kaj du estas kvar, 

Du kaj tri estas kvin. 

3. DEMANDOJ KAJ RESPONDOJ 


D: Kio estas Keko kaj Riko? 

R: Ili estas malgrandaj kokoj. Iii 
estas fratoj. 

D: Kio estas Konjo kaĵ Riko? 

R: Iii estas gefratoj. Konjo estas 
fratino de Riko kaj Riko estas 
frato de Konjo. 

D: Kio estas Keko kaj Riko kaj 
Konjo? 

R: Ui estas la gefiloj de patro 
Koko kaj patrino Ina Koko, 
Ili estas kokidoj. 


kokido = filo de 
koko, malgrŭnda 
koko 


».Demando: Kio estas Keko? 

>.!» Respondo: Keko estas koko! 

— -o ! Demando: Kio estas Konjo? 

Respondo: Konjo estas kokino! 

— -a! Demando: Kia estas Keko? 

Respondo: Keko estas malgranda 
kaĵ blanka. 

Demando: Kia estas Riko? 
Respondo: Riko esta*s malgranda 
kaj nigra. 

D: Kio estas la granda kokino? 

R: ŝi estas patrino. 

D: Kia Ŝi estas? 

R: ŝi estas granda kaj blanka. 

D: Kio estas patro kaj patrino? 

R: Ili estas gepatroj. 

D: Kio estas koko kaj kokino? 

R: Ili estas gekokoj. 


o: kio? koko kokino ovo patro patrino filo 
filino nomo 

a: kia? granda malgranda blanka nigra 




4. KEKO KAJ RIKO KALKULAS 

Keko staras kaj Riko sidas. Keko 
demandas: 

Kiom estas unu kaj unu? 
Riko respondas: 

Unu kaĵ unu estas du, 

Keko demandas: 

Kiom estas unu kaj du? 

Riko respondas: 

Unu kaĵ du estas tri, 

Keko demandas: 

Kiom estas du kaj du? 



Keko staras, 

Eiko sidas 

detnandas: »...?» 
respondas: *...!* 

? = 1 + 2 

D: kiom? R: 3! 







4-a ĈAPITRO 


6-a PAĜO 


PAĜO 7 


CAPITRO 5 


? = 1 & 2 

D: kio? R: nom- 
broj! 

nombroj: 1, 3, 7 &c 


3=3 samaj 


? = 3 + 3 
3 + 3 = 5 
mal/bona kalkulo 

Kio? . TioJ 

3 + 3 > 5 
pli ol 

sĉs 6 


sep 7 = 6 + 1 



4 < 5 
mal/pli 


5 > 4 


Riko respondas: 

Du kaj du estas kvar, 

Demando: Kio estas unu kaj du? 

Respondo: Unu estas nombro, du 
estas nombro. Unu kaj du estas 
nombroj. 

Keko: Estas bona respondo. Kaj 
kio estas 3 kaj 3? 

Riko: 3 kaj 3 estas nombroj. Iii es- 
tas du samaj nombroj. 

Keko: Kaj kio estas 4 kaj 4 kaj 4? 

Riko: Ui estas tri nombroj. Ui estas 
samaj. 

Keko: Sed kiom estas tri kaj tri? 

Riko: Tri kaj tri estas kvin. 

Keko: Tio ne estas bona respondo. 
Tio estas malbona kalkulo. 

Tri kaj tri estas pli ol kvin. 
Tri kaj tri estas ses. 

Riko: Sed kiom estas ses kaj unu? 

Keko: Ses kaj unu estas sep. — 
Kiom estas kvar kaĵ tri? 

Riko (kaikulas): kvar, kvin, ses, 
sep. Estas sep! 

Keko: Bone! Kio estas pli, ses aŭ 
sep? 

Riko: Sep estas pli ol ses, 

Keko: Kio estas malpli, kvar aŭ 
kvin? 

Riko: Kvar estas malpli ol kvin ; 
kvin estas pli ol kvar. 



Jen estas nigra tabulo. Keko sta- 
ras apud la tabulo. 

Jen estas tablo. Riko kaj Konjo 
sidas apud la tablo, Ili sidas sur 
bcnko. 

Keko desegnas. 

Jen estas streko. Keko desegnas 
strekon. Li demandas: 

Kio estas tio? 

Riko respondas: Tio estas streko. 

Keko desegnas unu strekon pli 
kaĵ demandas: Kiom da strekoj 
estas? 

Konjo respondas: Estas du stre- 
koj unu apud alia. 

Keko diras: Jes, estas bone.Nun 
estas du strekoĵ. Mi desegnas pli 
da strekoj unu apud la alia. Kiom 
estas nun? 

Konjo: Nun estas kelkaj strekoj. 
Estas tri aŭ kvar aŭ kvin strekoj. 


sur apud 


streko / 

n: 

li desegnas strekon 
tio estas streko 


kiom da strekoĵ? 

// du strekoj! 

diras: demandas, 
respondas aŭ diras 

jes mal/me 
nun 

Keko diras: mi de- 
segnas Keko 
desegnas 

Kelkaj: 3 aŭ 4 aŭ 5 
//// 








I 



5-a ĈAPITRO 


8-a PAĜO 


ankoraŭ: pli kaj pli 
diru!! 

multaĵ: pii ol kvin 
////////// 



VISES 

neniu = nul — 0 
tie, sur la tabulo 
unua — I dua = II 


kie? sur la tabulo! 

A 

B 

A estas super B 
B est-as sub A 

ĝi: la streko 


Keko: Ankoraŭ mi desegnas stre- 
kojn. Diru, Riko, kiom da strekoj 
estas? 

Riko: Estas multaj strekoj sur la 
tabulo. 

Keko: Nun mi viŝas la tabulon. 
Kiom da strekoj estas nun? 

Konjo: Estas neniu streko sur la 
tabulo. Tie estas nul strekoj. 

Keko: Nun mi desegnas du stre- 
kojn. La unua streko estas granda, 
la dua estas malgranda. Riko, diru, 
kia estas la granda streko? 

Riko: La granda streko estas 
longa. 

Keko: Kaj kia estas la malgran- 
da streko? 

Konjo: La malgranda streko es- 
tas mallonga. 

Keko: Kie estas la longa streko? 

Riko: La longa streko estas sur 
la tabulo, super la mallonga streko. 

Keko: Kaj kie estas la mallonga 
streko? 

Konjo: Ĝi estas sub la longa 
strekc. 



longa 

mallonga 


PAĜO 9 


ĈAPITRO 6 


6. KONJO DESEGNAS 

Nun Konjo ekstaras kaj Keko 
eksidas. Konjo nun staras apud la 
nigra tabulo. ŝi diras: 

Nun mi staras apud la tabulo. 
Kiu mi estas? 

Riko: Vi estas Konĵo. 

Konjo: Kiu vi estas? 

Riko: Mi estas Riko. Sed kion 
vi faras, Konĵo? 

Konjo: Mi desegnas du strekojn. 
Jen, kio ekestas? 

Keko: Ekestas du strekoj kaj 
unu angulo. 

Konjo: Mi faras ankoraŭ unu 
strekon. Kio nun ekestas? 

Keko: Tio estas tri anguloj kaj 
tri strekoj. 

Konjo: Jes, estas triangulo. Tri- 
angulo havas tri angulojn kaj tri 
fiankojn. La strekoj estas la flan- 
koj de la triangulo. — Kio estas 
kvar strekoj, Riko? 

Riko: Kvar strekoj estas kvar- 
angulo. Gi havas kvar angulojn 
kaj kvar flankojn. 

Konjo: Mi desegnas sur la nigra 
tabulo. Kiaj estas la strekoj? 

Keko: La strekoj estas blankaj. 


I) sidas, 


2 ) ek- 
staras ; 

3) staras 



kiu? Konjo aŭ Riko 
vi: Riko diras; »vi, 
Konjo», aŭ »vi 
Keko kaj Konjo.» 
Faras: staras, de- 
segnas, sidas, de- 
mandas ... 


1) ne estas, 2) ek- 
estas, 3) estas 



triangulo 
havas angulojn 



kvarangulo 







6-a CAPITRO 


10-a PAĜO 


p 

mano; kreto en la 
mano 

via mano = la 
mano cte vi 

ŝi desegnas per la 
mano kaj per la 
kreto 

ni = _mi kaj li, mi 
kaj ŝi aŭ mi kaj vi 

papeTO 



BTO 


piedoj 

Riko; mia piedo = 
la piedo de Riko. 


Konjo; Jen estas mano. Kion mi 
havas en la mano? Ĝi estas blanka. 
RiJso, diru vi! 

Riko: En via mano estas kreto. 

Konjo: Kion mi faras per la 
kreto? 

Keko: Vi desegnas per la kreto. 

Konjo; Kion vi faras, Keko kaĵ 
Riko? 

Riko: Ni sidas kaj desegnas. Ni 
desegnas sur papero. 6i estas blan- 
ka. 

Konjo: Kiaĵ estas la strekoĵ sur 
la blanka papero? 

Keko: Ili estas nigraj. 

. Konjo: Kie vi sidas, Keko? 

Keko: Mi sidas sur benko apud 
Riko. 

Konjo: Kie vi sidas, Riko? 

Riko: Mi sidas apud Keko, Ni 
sidas unu apud la alia. 

Konjo: Kie estas la benko? 

Keko: La benko estas sub ni. 

Konjo: Kaj kio estas sub la 
tablo? 

Riko: Sub la tablo estas la 
piedoj: miaj piedoj kaj la piedoj de 
Keko. 

Konjo: Nun mi desegnas du 
:varangulojn, unu tute apud la 
alia. Mi desegnas tion per kvin stre- 


PAĜO 11 


CAPITRO 6 


koj. Tri strekoj staras kaj du stre- 
koj kuŝas. Keko, kion vi diras? 

Keko: La kvaranguloj staras 
unu ĉe la alia. Iliaj flankoj tuŝas 
unu la alian. 

Konjo: Nun mi desegnas trian 
kvarangulon. Riko, kie ĝi estas? 

Riko: La tria kvarangulo staras 
aparte. Ĝia flanko ne tuŝas la 
aliajn kvarangulojn. 

sj! * Hs 

AS kaj N: 

— Kiu ŝi estas? —• ŝi estas Konjo. 

— Kiun ŝi demandas? — ŝi demandas lin. 

— Kiu li estas? — Li estas Riko. 

— Kiun li demandas? — ŝin li demandas, Konjon. 

— Kiun alian ŝi demandas? — Kekon. 

— Kiun Keko demandas? Neniun (li demandas), 

— Kiu alia demandas ŝin, Konjon? — Neniu alia. 

— Kio estas tio? — Ĝi estas kreto. 

— Kion vi havas en la mano? —.Kreton mi havas 

en la mano; ĝin mi tuŝas per la mano: en mia 
mano estas ĝi. 

— Kion vi faras? — Mi staras kaj desegnas. 

— Kion vi desegnas? — Mi desegnas strekon. 

— Mi demandas, kion vi faras. mla mano = 

— Mi respondas, ke mi desegnas. la mano de rai 

(Mi respondas: »mi desegnas»). 

fce = » ...» 


strefco staras: { 

streko kuŝas: —— 

m 

unu ĉe la alia 
ili tuŝas unu la 
alian 

tria — III 

m □ 

aparte 






PACO 13 


CAPITRO 7 


7-a CAPITRO 


Keko kun kreto = 
Keko kaj kreto 
estas unu ĉe la 
alia 

apude = apud li 

parolas: diras, 
demandas &c 



aŭskuJtas 


nu 


literoj: A K L 

skribas: faras 
literojn 

e: kion mi skribas 
unue, tio ekestas 
la unua 

post la unua estas 
ia dua, post la 
dua estas la tria 
poste — post tio 


bonvolti — estu bo- 
na, faru bone 


la mia - niia nomo 


12-a PAĜO 



7. KEKO SKRIBAS 

Keko staras apud la tabulo kun 
kreto en la mano. La gefratoj 
Konjo kaĵ Riko sidas apude. Keko 
parolas kaj la aliaj aŭskultas kaj 
respondas. 

Keko faras strekon kaj deman- 
das: 

Kion mi faras? 

Konjo: Vi desegnas. 

Keko: Nu, jes, mi desegnas, sed 
mi desegnas iiterojn. Jen estas tri 
literoj: A, O kaj E. Tio estas: mi 
skribas. 

Riko: Klon vi skribas? 

Keko: Mi skribas vian nomon. 
Unue mi skribas la literon R (diru: 
ro!), Post tio mi skribas I, tric K 
(diru: ko!) } kaj poste O. Jen estas 
via nomo, RIKO. 

Konjo: Skribu ankaŭ mian no- 
mon, Keko! Bonvolu! 

Keko: Jen: ko, o, no, jo, o. Tio 
estas KONJO. Tie estas nun du 
nomoj. Kaj jen la nŭa: ko, e, ko, o: 


KEKO. Nun tie estas la nomoj de 
ni ĉiuj. 

Riko: Skribu ankaŭ la nomojn 
de patro kaj patrino! 

Keko: Mi skribas nur: PATRO 
kaj PATRINO, Tiuj ne estas nomoj, 
ili estas vortoj. Ankaŭ la nomoj 
estas vortoj, sed ne ĉiuj vortoj 
estas nomoj. Konjo, kiom da vortoj 
estas sur la tabulo? 

Konjo: Estas kvin vortoj: tri 
nomoj kaj du aliaj vortoĵ. 

Keko: Nun mi skribas tion per 
du vortoj: KVIN VORTOJ. Sed mi 
povas ĝin skribi ankaŭ per unu 
vorto kaj unu cifero: 5 VORTOJ. 

Riko: ĉu 5 ne estas nombro? 

Konjo: Ankaŭ mi povas diri, ke 
kvin estas nombro, Kio do estas 
cifero? 

Keko: Nombro kaj cifero ne 
estas samaj. Kvin estas nombro, 
sed la literoj »KVIN» estas vor- 
to, la signo 5 estas cifero. Cu vi 
komprenas? 

Riko: Neniu povas tion kom- 
preni, Kvin estas nombro kaj kvin 
estas cifero, kaj ili ne estas samaj! 

Keko: Nu, kvin estas nombro, 
kiun ni skribas per la cifero 5. 
Sed mi povas skribi la nombron 


Ĝiuj malgrandaj 
kokoj: Keko, Riko 
kaj Konjo 


D: kiu? R: tiu 
D: kiuj? R: tiuj 

kelkaj literoj kune 
estas. votto; ni 
demandas kaj 
respondas per 
vortoj 


n-ur tiu, kiu havas 
kreton, povas 
skribi sur la nigra 
tabulo 

ciferoj: 1, 2 : 3,... 
ĉu = ? 


do 


signoj: + ’ , ? & 

/ 



komprenas 







8-a ĈAPITRO 


14-a PAĜO 


PAĜO 15 


CAPITRO 8 


2 + 3 = 5 
2 + 2 + 1 rr 5 
la nombro kvin 


dankon 



muro fcarbo 


O • «0 

pnnkto 

rondo kapo okulo 



Keko venas. Riko 
montras: jen 
estas! 

Ni vidas per okuloĵ. 


kvin ankaŭ per du cifcroj (kaj 
unu alia signo): 2+3, aŭ per tri 
ciferoj: 2+2+1. Ili ĉiuj estas la 
sama nombro, kvin, sed la ciferoj 
estas malsamaj. Ciferoj estas sig- 
noj de nombroj. ĉu vi nun kom- 
prenas? 

Riko kaj Konjo: Jes, dankon! 

8. RIKO DESEGNAS 

(1) Granda, blanka papero es- 
tas sur la muro. Riko staras apud 
la muro kaj havas nigran karbon 
en la mano. Li desegnas sur la 
papero. Unue li faras rondon. Poste 
li strekas du angulojn ĉe la rondo 
kaj unu punkton en la rondo. Tio 
estas kapo de koko. La anguloj 
estas la buŝo, la punkto estas unu 
okulo. Sur la kapo li ankoraŭ 
desegnas kelkajn nigrajn trian- 
gulojn, signojn de kresto. 

Nun sub la kapo ekestas granda 
sako: la korpo de la koko. Per du 
strekoj Riko faras la kolon kaj 
poste, per kelkaj strekoj, la manon 
kun la fingroj kaĵ la piedojn. Jen 
estas bildo de koko. 

(2) Venas Keko. Riko montras 
la bildon al Keko: Vidu, Keko, jen 
estas vit Cu ne estas bona biido^ 



Kolera Riko iras Karbo sur la tero Rilko aŭdas ridon 
Keko for ka-j Keko prenas la 
restas. ridas. karbon 


Keko: Cu estas mia bildo? Kaj 
ĉu ĝi estas via desegno? Estas vere 
bona kaj bela bildo! 

(3) Riko ridas: ha, ha, haJ Li 
iras for. 

Keko restas. Li staras ĉe la bildo. 
Li estas kolera, sed li ne montras 
tion. 

(4) Sur la tero Keko vidas la 
nigran karbon de Riko. Li prenas 
la karbon per la mano kaj plibon- 
igas la bildon: li faras la kapon 
nigra. 

(5) Riko nenion vidas, sed li 
aŭdas: ĉiuj ridas. Kio povas esti? 
Riko iras al la bildo por vidi, pri 
kio ili ridas. 



bela 


vere bona: neriu 
povas diri, ke 
ĝi ne estas bona 


kolera: bildo 3 


pli/bon,'igi = fari 
pli bona 

iras por vidi: unue 
iras, poste povas 
vidi 


ni parolas, deman- 
das kaj ridas pri 
tio 



malbela 







9-a CAPITRO 


16-a PAĜO 


(6) Jen, Riko vidas, ke ĉiuj 
staras ĉe la bildo. Li ja mcni deseg- 
nas bildon de Keko kaj poste for- 
iras. Nun li revenas, kaj ne estas 
plu bildo de Keko, estas bildo de 
Riko, kiun Keko montras kaj pri 
11 a5ia m h ’ n ' 8niU kiu 11 ka Ĵ la alia Ĵ ridas! 

ja jes, vere! 

re. venas = venas al 

la sama brldo 

ne estas plu sama 
= eikestas alia 

POCJO amikoj 




saluto: 

bcm/venon! 


la malgranda potrko 

9. LUDO PRI STREKOJ 



nl volas ludi = ni 
ĉiuj diras: venu 
ludi! 

la amikoj ludas 
kune, unu kun la 
aliaj 

ili ludas per lud iloj: 
malgrandaj aŭto- 
mobiloj &c 

vckas --- diras: 

Konjo!!! 


Jen venas POCJO, nia amiko, 
la malgranda porko. Venu saluti 
lin! diras la Patrino. 

Keko: Bonvenon, Poĉjo. 1 

Poĉjo: Saluton, Keko! 

Riko: Bonvenon! Venu ludi kun 
ni! Ni volas ludi kune, ĉiuj tri. 

Jen la amikoj Keko, Riko kaj 
Poĉjo ludas kune. Ili havas aŭto- 
mobilojn kaj aliajn ludilojn. Ili 
ludas per la ludiloj, 

Sed venas ankaŭ Konjo, Poĉjo 
vokas: Konjo! Venu ludi kun ni! 
ĉu vi ne volas ludi per la aŭtomo- 
biloj! 


PAĜO 17 


ĈAPITRO 9 



ĉirkaŭ la tablo 


Konjo: Ne, mi ne volas. Sed 
venu vi ĉiuj ludi kun mi! Mi diras, 
kion vi devas fari. 

La aliaj: Bone, ni venas. Kion 
vi do volas, ke ni faru? 

Konjo: Ni ĉiuj sidu en rondo 
ĉirkaŭ la tablo en jena ordo: Poĉjo, 
Riko, Keko kaj mi. Unue mi diras 
ion pri unu streko, kaj vi devas en 
vico diri ion pri du, tri, kvar stre- 
koj kaj tiel plu, Mi komencas: 

Unu streko estas litero I. — 
Daŭrigu, estas via vico, Poĉjo! 

Poĉjo: Du strekoj unu sur alia 
estas kruco. 

Riko: Tri strekoj estas triangulo! 

Keko: Kvar strekoj estas kvar- 
angulo. 

Konjo: Kvin strekoj estas stelo 
kun kvin pintoj. 

Poĉjo: Ses strekoj estas letero. 

Riko; Via letero estas fermita, 
sed sep strekoj estas nefermita 
letero. 


en ordo: 1, 2, 3, 4, 
5 .., 

ne en crdo: 3, 5, 2, 
1, i ... 


vi devas fari = 
faru!! 

ion — kion mi volas 

vico = unu post la 
alia 

kaj tiel plu = same 
pli kaj pli 

komencas paroli = 
ek/parolas 

daiŭrigu = diru pli! 


kruco Jl 

\ 


pinto 

stelo 

fermita 


l_I 






ne fermita 



leteroj 


9-a ĈAPITRO 


lft-a PAĜO 


branĉo: 

sftrekoj pendas 

ok 8 = 7 + I 

sep kaj unu 

scias = havas en la 
kapo 

objsktoj: tablo, 
benJco, l-eitero &c 

strek/aro: multaj 
s-trekoj kune 

enigmoc lud/demam.- 
do 

alta = kiu staras 
granda 



Keko: Ok strekoj..,, nu mi ne 
scias tian obĵekton, Sed mi diras, 
kio estas multaj strekoj: streko 
apud strekaro pendas ,de granda 
streko. Cu vi scias, kio estas? 

Konjo: Estas branĉo. Do f mi 
daŭrigas per alia enigmo. Granda 
streko, alta streko staras sur tero. 
En ĉiu flanko elstaras strekoj, el 
ĉiuj strekoj pendas strekaroj. Kio 
estas? 


2 2 2 2 

similaj unu al alia 


sclvo = respondo al 
enigmo 


facilan enigmon ni 
solvas ĉe unua 
aŭdo 

dorso kun strekoj: 
en la bildo 

nenio = neniu 
cbickto 


Poĉjo: Estas alta arbo. Nun 
ankaŭ mi diras enigmon: Granda 
nigra bildo kuŝas sur tero, estas 
simila al arbo, ne estas arbo. Kio 
estas la solvo? 

Riko: Estas ombro de arbo. Kaj 
jen enigmo: Arbo staras, du arboj 
staras, multaj arboj, ĉiuĵ staras. 
Kio estas? 

Keko: Estas arbaro. Tio estas 
facila enigmo. Sed mi diras pli 
malfacilan enigmon: Okuloj mal- 
grandaj, strekoj sur dorso. Plugas 
sen plugilo? Kian semon li semas? 
Nenion li semas. Kiu li estas? 


PAĜO 19 


ĈAPITRO 10 



plugas per plug/llo sen plugilo = ne .*-.v—) 

haivas plugiioin. semas semon 


Poĉjo: Mi ne scias. 

Riko: Ankaŭ mi ne. 

Konjo: Estas ja porko! 

Riko kaĵ Keko: Jes, estas ja 
Poĉjo, estas Poĉjo! 

Poĉjo: Ne ridu! Mi iras ludi per 
la aŭtomobiloj! 

10. ENIGMOJ PRI 
KVARANGULOJ 


Konjo vokas; Poĉjo, ne kolerul 
Venu al la tablo! Ni volas daŭrigi 
la ludon. 

Poĉjo venas ĝentile al la tablo 
kaj eksidas ĉe la tablo. Konjo 
diras: 

Nun ni ludu pri la kvaranguloj. 
Poĉjo, kio estas unu kvarangulo? 

Poĉjo: Unu kvarangulo estas bil- 
do sur la muro. Kaj Riko, du kvar- 
anguloĵ flanko ĉe flanko, strekoj 
staras, strekoj kuŝas. Kio estas tio? 

Riko: Ĝi estas libro. — Kaj nun 
mia enigmo: Tri kvaranguloj flan- 
ko ĉe flanko: unu kuŝas super du. 


ne koleru = ne estu 
kolera 


ĝentila estas, kiu 
ludas bone, bele 
kaj sen kolero 


libro: bildo 2. (vidu 
paĝon 20!) 


10~a ĈAPITRO 


20-a PAĜO 


PAĜO 21 


ĈAPITRO 10 



fenestro: bildoj 3, 4 
kaj 6. 


vitro: ni vidas tion, 
kio esitasali/flankc 
de la vitro 

se-kvas: venas post 
alia 

tamen o- mai/e, 
sen tio 


3 + 3 = 5 
erara kalkulo 

plus = kaj, en kal- 
kulo 

kara -r tre bona 

ostas prava = ne 
erarais 

kvadrato = kvaran- 
gulo kun same 
longaj flankoj 

rigardas = volas 
vidi 

komuna al la du 
vicoj estas la 
kvadrato, kiu estas 
en unu kaj enalia 

po tri = en ĉiu 
vico tri 


unu staras apud alia, la tuto estas 
kvarangulo. Kio estas tio? 

Keko: Gi estas fenestro. Kaj jen: 
kvar kvaranguloj, unu apud alia, 
unu super alia, en unu kvar- 
angulo? 

Konjo: Ankaŭ fenestro, kun kvar 
vitroj. Kaj nun sekvas mia enigmo: 
Tri kvaranguloj unu super alia, tri 
kvaranguloj unu apud alia, ĉiuj 
flanko ĉe flanko; tamen estas nur 
kvin kvaranguloj. Cu vi scias la 
solvon? 

Poĉjo: Ne, mi ne scias. ĉu vi ne 
eraras? Vi diras, ke tri plus tri 
estas kvin, sed estas ja ses? 

Konjo: Ne, kara amiko, mi ne 
eraras, mi estas tute prava. La 
solvo estas kruco el kvin kvadratoj. 
Rigardu la bildon 5, kaj vi vidas ke 
unu kvadrato estas komuna al la 
vico kiu staras, kaj al la vico kiu 
kuŝas. — Ĝi estas malfacila enigmo. 

Poĉjo: Jes, vi pravas. Sed nun 
sekvas facila enigmo: Po tri kvad- 
ratoj unu sub la alia, po du kvad- 


ratoj unu apud la alia. Kio ĝi 
estas? 

Riko: Estas ankoraŭ foje fe- 
nestro, nun kun ses vitroj. Sed nun 
mi ne povas daŭrigi. Mi ne konas 
objekton kun sep kvadratoj. 

Keko: Nek mi tian kun ok 
kvadratoj. 

Konjo: Do mi faros la lastan 
enigmon pri kvaranguloj: kvar- 
angulo apud kvarangulo estas lon- 
ga kvarangularo, aro kuŝas super 
aro, aro staras apud aro, ĉiu kun 
flanko ĉe flanko apud kvar kvar- 
anguloj. Kio ĝi estas? 

Poĉjo: Ree vi diris al mi maifa- 
cilan enigmon. Sed, ĉu ĝi estas 
reto? 

Konjo: Jes, ĝi estas reto. Kaj 
nun ni finas ĉi tiun serion de 
enigmoj. 

ĉiuj: Bone! Estas fino de la 
enigmoj. Ni iras ludi. 

MATERIALOJ 

E1 kio estas la libro? 

La libro estas el papero. Papero 
estas la materialo de libroj. 

Kio alia estas papera? 

Letero estas papera. Ankaŭ bildo 
povas esti el papero. 


fojo: unuan fojon 
Riko demandas 
pri fenestro, duan 
fojon Keko kaj 
trian fojon Poĉjo 
demandas pri 
fenestro 

kcnas cbjekton = 
acias, ke estas tia 
objekto 

nek — kaj ne 
lasta = mal/unua 


re,e = ankoraŭ foje, 
duan foĵon 

reto: vidu bildon 

finas = diras la 
lastan vorton 

ĉi tiu = tiu, kiu 
estas ĉe ni aŭ pri 
kiu ni parolas nun 

serio: vicode similaj 
objektoj en ordo 


materialo: tio.elkio 
iu faras objekton 


10-a ĈAPITRO 


22 -2 PA60 


PAĜO 23 


CAPITRO 11 


metalo 

ni skribas per skiib- 
/iloj 


kadro: la kvaran- 
gulo ĉirkaŭ la 
vitroj 

ligno venas el arbo 


Ŝnuro kaj fadeno 

fadeno = malgran- 
da ŝnuro 

oni = mi kaj vi kaj 
ĉiuj 
ajo 


spegulo: vidu bildon 
sur paĝo 23 


Kio estas la materialo de aŭto- 
mobilo? 

Ĝi estas metalo. 

E1 kio estas la skribiloj? 

Keko skribas per kreto, Riko de- 
segnas la bildon per karbo. Sed 
skribilo povas ankaŭ esti metala. 

E1 kio estas la fenestro? 

La fenestro estas el vitro. Sed 
la kadro de la fenestro estas ligna. 

Kio alia estas el ligno? 

Tabloj kaj benkoj estas lignaj. 

Norau kelkajn materialojn! 

Materialoj estas ligno, vitro, me- 
talo, papero, kreto, karbo kaj mul- 
taj aliaj. La materialo de reto estas 
ŝnuro kaj fadeno. 

Cio, kion oni faras el papero 
estas paperaĵoj. — Nomu kelkajn 
paperaĵojn! 

Leteroj, bildoj kaj libroj estas 
paperaĵoj. 

Nomu lignaĵojn! 

Tablo, benko kaj fenestrokadroj 
estas lignaĵoj. Ankaŭ la nigra ta- 
bulo estas lignajo, kaj ankaŭ multaj 
ludiloj. 

Nomu vitraĵojn! 

Fenestro kaj spegulo estas 
vitraĵoj. 



Korjo antaŭ spe- 
gulo 


Konjo vidas sin = 
K. vidas Konjon 


11. Fenestro kaj spegulo 

Keko kaj Riko restas en ĉambro, 
kie ili ludas, sed Poĉjo iras en alian 
ĉambron por ludi. 

Keko diras: Ni staras ĉi tie antaŭ 
fenestro kaj ni vidas ĉion kio 
staras malantaŭ la fenestro; oni 
nome vidas tra vitro. Sed nun mi 
parolas per enigmo: Konjo staras 
antaŭ vitro, sed vidas nur sin mem 
en la vitro. Kie Konjo staras? 

Riko: Ne estas malfacile diveni: 
ŝi rigardas sin en spegulo. Sed 
rigardu kio okazas tie, malantaŭ 
la fenestro, ekster la ĉambro! 

Keko: Tie estas knabo kaj li 
havas rondan objekton. Estas 
rado! La knabo staras sed la rado 
kuŝas sur la tero. En la mano li 
havas bastonon. Kion li volas fari? 

Riko: Rigardu, nun li iras al la 
rado. Ĉu li nur nun trovas la 
radon? 


ĉambro: ĝin ĉir- 
kaŭas kvar muroj 

li iras «n ĉambron: 
poste li estas en 
ĉambro 

li iras por ludi: li 
iras kun la volo 
ludi 

antaŭ (bildo!) 

ĉio = ĉiuj objektoj 

mal/antaŭ = 
ali/flanke 

tra 


diveni = kompreni 
sen scio 

ckazas: oni aŭ io 
faras 

ekster = ne en (la 
ĉambro) 



knabo, bastono kaj 
rado 

trovas ekvidas 


11-a ĈAPITRO 


24-a PAGO 



rulas kuras kaj pelas 
batas rapide 



li sekvas. la rado 
jam ruliĝas mai- 
rapide 



falas = 
ek/kuŝas 


levas = faras, ke ĝi 
ekestu super la 
tero 

star/igas = faras, 
ke ĝi staras 

tre bele = pli ol 

bele 

kiel bele! 



radioj 


kiel? tiel! 

al/kuras = kuras al 
la rado 


atingas = venas al 
ĝi 



haltas = nepluiras 
aŭ ruiiĝas 


Keko: Povas esti. Rigardu, nun 
li levas la radon kaj starigas ĝin. 
Nun li iras kaj rulas la radon per 
la bastono. 

Riko: Vidu, la rado ruliĝas tre 
bele! Kiel bele ĝi ruliĝas! Nun li 
batas la radon per la bastono. Li 
kuras post la rado kaj pelas ĝin 
per la batoj. Rigardu, kiel rapide la 
rado nun ruliĝas! 

Keko: Jes, oni ne povas vidi la 
radiojn de la rado, La rado ruliĝas 
tiel rapide, ke la knabo ne povas 
kuri same rapide, kiel la rado. 
Li sekvas post ĝi. 

Riko: Nun la rado jam komencas 
ruliĝi malrapide, Mi jam vidas la 
radiojn. La knabo alkuras. Sed li 
ne atingas ĝin. La rado falas kaj 
nun ree kuŝas sur la tero. La rado 
ja ne povas stari, kiam ĝi haltas. 

Keko: Nun la knabo ankaŭ hal- 
tas. Sed li ne falas. Li ekstaras 
apud la rado, kiu kuŝas sur la tero. 


Paĝo 25 


Ĉapitro 12 


— Sed nun mi iras por rigardi, 
kion Poĉjo faras. 

Riko: Ĉu vi ne havas iun radon? 
Donu al mi radon! Ankaŭ mi volas 
ludi per tia rado. Bastonon mi 
trovas facile, sed diru, ĉu vi havas 
radon? 

Keko: Eble mi povas trovi ie 
radon, kiun mi povas doni al vi. 
Sed unue mi iras al Poĉjo, en la 
alian ĉambron. 


iu = ĝi, li aŭ ŝi aŭ 
alia 

dcnas = mal/prenas 
D: kia? R: tia! 

eble = povaĉ esti 
D: kie? R: tie, ĉi tie 
aŭ ie! 


12. POĈJO MALBONFARAS 

Ni scias, ke Keko voias eniri mai/bon/faras = 
la cambron, kie Pocjo ludas. ĉu en ; iri eambron = 
li eble pensas, ke io estas ne en iri en ĉambron. 
ordo? 

Muso venas al vizito, por ludi 
kun Poĉjo. Ili iras kune en la 
ludoĉambron. Sed Poĉjo ne volas 
nun ludi per ludiloj, li volas de- 
segni. Li ne trovas paperon, sed 
la muro ja estas blanka. Estas bo- 
ne desegni sur ĝi. 


muso 

venas al vizito ĉe 
li = venas vidi lin 
pcr ludi aŭ paroli 
kun li 

ludoĉambro 






12 -a ĉapitro 


Ĉapitro 13 


26-a Paĝo 



estas mal permesite: 
oni diras »ne d-e- 
segnu!!» 

admono: »bonvolu 

ne desegni!» 



ĝoja, malĝoja 


pend/igas - faras 
tiel, ke ĝi pendas 
kovras ion per bildo 
— pendigas aŭ 
kuŝ iga,s bildon 
sur ĝi 

'legas librcn — ri- 
gardas la skribon 
kaj el/parolas ĝin 
kondutas bone: fa- 
ras cion bonan 
lerni: legi kaj fari 
ion por ekscii ĝin 
silentas = nenion 
diras 

ĉirkaŭ/e — ĉirkaŭ ili 
kial: kion vi volas 
per tio? 
meti -- pendigi, 
starigi aŭ kuŝigi 
re/meti — meti sa- 
me kiel antaŭe 
kio trov/iĝas = kion 
oni trovas 
oni rajtas = ne es- 
tas malpermesite 


Ne desegnu sur la muro, diras 
Muso. Estas malpermesite! 

Sed Poĉĵo ne volas aŭskulti la 
admonon. Estas tiel ĝoje fari be- 
lajn bildojn. 

Sed aŭskultu! diras Muso. Mi 
aŭdas, ke iu venas! Kion ni nun 
faru! 

Rapide! diras Poĉjo. Ni prenu la 
murbildon! Mi pendigas ĝin mal- 
alte, tiei ke ĝi kovras la desegnaĵon, 
kaj oni ne plu povas vidi ĝin. Prenu 
vi libron! Ni eksidu ĉe la tablo kaj 
eklegu! 

Nun eniras Keko. Li estas ĝoja 
vidi, ke la malgrandaj amikoj 
kondutas bone. Cu vi rigardas bil- 
dojn? Aŭ ĉu vi legas ion por lerni? 

Muso kaj Poĉjo silentas apud la 
libro, kaj Keko komencas rigardi 
ĉirkaŭe. 

Keko: Sed kial la bildo pendas 
tiel malalte? Mi volas ĝin remeti. 
— Sed kia malbono troviĝas! Vi 
ja scias, ke oni ne rajtas desegni 


Paĝo 27 




sur la muro! La malbonfaro meri- 
tas punon! 

Keko prenas branĉon, sed Poĉjo 
forkuras tre rapide. Keko sekvas 
kun branĉo en la mano same rapi- 
de! 


puno = bato aŭ 
alia malĝoja 
sekvo de la mal- 
bona faro 

li meritas punon = 
la puno estas 
prava 


13. POĈJO GAJNAS PREMION 

Poĉjo kuras antaŭe, Keko sekvas 
post li sur la vojo. Sed ĉu vi povas 
diveni, kion ili atingas? 

Jen, oni volas konkuri pri rapida 
kuro. Ciuj staras sur streko, kaj 
nun URSO pafas, ĉiuj ekkuras, 
kaj Poĉjo kaj Keko kun la aliaj. 

Poĉjo ne pensas pri la premio. 
Li timas pri la puno kaj pri Keko. 
Tial li kuras plej rapide el ĉiuj kaj 
venas la unua al la fino, La celo- 
ŝnuron li tuŝas kaj rompas per sia 
korpo, kaj tiel venkas la konkuron. 




antaŭ/e — antaŭ 
Keko 

vojo = streko sur 
la tero, sur kiu 
aŭtomobiloj kaj 
ĉiuj aliaj iras 
konkuri = solvi, kiu 
kuras pli rapide 
ol la aliaj 
pafas: vidu biidon 
premio: obj ekto por 
tiu, kiu estas pli 
rapida ol la aliaj 
timas: kiu forkuras, 
tiu timas 

tial = sekve de tio 
pleĵ = pli ol ĉiuj 
aliaj 

celo = kion oni de- 
vas atingi 

rompas = faras el 
ĝi du apartaĵn 
ŝnurojn 

verkas = estas la 
plej bona en la 
konkuro 



13-a Ĉapitro 


2S-a Paĝo 




laŭĉas: diras, ke li 
estas tre bona 

alt/aĵo = alta ob- 
jekto, benko aŭ 
alia 

ii ricevas — oni do- 
nas al li 

redras hejmen: al 
sia ĉambro 

konsento: sama volo 
kaj penso 

gajni = ricevi en 
konkuro 

necesa = io, kion 
oni devas havi, 
sen kio oni ne 
volas esti 

festi = kun/sidi kaj 
ĝoje inter/paroli 

trinki 

ŝatas = ricevas kun 


rjz? varma kafo 
aŭ teo 

sukero: al/dono al 
kafo 

tro = pli ol bone 
preferas = ŝatas pli 





Due venas Keko kaj tria estas 

Kato. 

Nun ĉiuj laŭdas Poĉjon kaj Ke- 
kon, kaj kun Kato ili ekstaras sur 
altaĵo, kaj ricevas la premiojn: la 
unuan premion ricevas Poĉjo, la 
duan Keko kaj la trian Kato. 

Nun la hranĉo kuŝas ie sur la 
vojo, Keko ne plu scias kie. Li ne 
plu pensas pri la puno. La amikoj 
reiras heĵmen kune, sen malkon- 
sento. 

Sed la gajnon de la premioj kaj 
la grandan venkon estas necese 
festi. Kie ni faru la feston? deman- 
das Keko. 

Ni iru hejmen, respondas Poĉjo. 

Kaj kion vi volas trinki en la 
festo? Ĉu vi ŝatas kafon aŭ teon 
kun sukero? demandas Keko. 

Mi ne ŝatas varman trinkaĵon. 
Estas jam tro varme kuri sur ia 
vojo. Mi preferas malvarman trin- 
kaĵon. Cu ni ne havas hcjme 
pomojn? Ni faru trinkaĵon cl ili 


Pago 29 


Kaĵ nun Keko kaj Poĉjo iras 
hejmen kaj faras la tablon bela, 
kaj vokas ankaŭ Rikon al la festo. 
Ĝoje ili trinkas pomsukon pro la 
venko de Poĉjo. 

Fino bona — ĉio bona. 



LOKOJ 

En kiu loko estas Keko kaj Poĉ- 
jo? 

Ili estas en la hejmo. 

Kio estas la hejmo? 

Ci estas domo. La domo konsis- 
tas el kelkaj ĉambroj. Unu ĉambro 
estas la ĉambro de la gepatroj. Alia 
ĉambro estas tiu de la infanoj. 
Unu ĉambro estas komuna por 
ĉiuj, la gepatroj kaj la infanoj. La 
domo estas la hejmo de ia fami- 
lio. La familio loĝas en sia hejmo. 

En kiu loko oni konkuras pri 
rapida kuro? 

Sur la vojo, ekster la hejmo. 

Kien kuras Keko kaĵ Poĉjo? 

Ui kuras eksteren, sur la vojon. 
Poste ili kuras al la celo. Fine, ili 
revenas hejmen. 


_ Capitro 13 

suko = trinkaĵo el 
pomoj aŭ el alia 
donaĵo de arboj 
aŭ arbetoj 
ili trinkas pro la 
venko = kun ĝo- 
jo pri la venko 


en kiu loko = kie? 


domo = kelkaj 
ĉambroj unai ĉe 
la alia 

domo konsistas el 
ĉambroj = kelkaj 
ĉambroj kune es- 
tas domo 

infanoj = la gefiloj 


loĝas = estas, ku- 
ŝas, sidas, staras, 
ludas, lernas &c 

kien = al kiu loko 
eksteren = al la 
ekstero 

sur la vojon = al 
sur vojo 

hejmen = al Ia 
hejmo 


Paĝo 31 


ĉapitro 14 


14-a Ĉapitro 


3<Ka Paĝo 


studas — rigardas 
por lerni 



maldekstra 

kaj dekstra 
manoj 


ambaŭ = la du 
u-ngo: malmola pinto 
de fingro 

molaj; mano, kato 
malmolaj; iigno, me- 
talo, vitro 




dika libro 

maldika libro 


sola = unu/nuia 
ceter&j: ĉiuj, kiujn 
oni ne nomas 


1 2 3 4 5 

3 estas meza el 
kvin 


14. NIA MANO 

Nun ni studu niajn manojn, 

Ni havas du manojn, la dekstran 
kaj la maldekstran manon. Poĉjo, 
kion vi faras per la dekstra mano? 

Poĉjo: Per la dekstra mano mi 
skribas kaj desegnas. 

Keko: Ĉu vi povas ion fari per la 
maldekstra mano? 

Riko: Jes, mi povas viŝi tabulon 
per la maldekstra mano. 

Keko: Ambaŭ manoj havas kvin 
fingrojn. ĉe la fino de ĉiu fingro 
estas ungo, Kia estas la ungo, 
Konjo? 

Konjo: La ungo estas malmola, 
sed la tuta mano 3 sen la ungoj, 
estas mola. 

Riko: Antaŭ ĉio la mano de kna- 
bino estas mola! 

Keko: Kiel mi diras, ambaŭ 
manoj havas kvin fingrojn. Cu vi 
konas iliajn nomojn? 

Poĉjo: La unua estas la dika 
fingro. Ĝi elstaras sola en la flanko 
de la mano. La kvar ceteraj staras 
kune. 

Konjo: La dua fingro estas la 
montra fingro: per ĝi ni montras 
objektojn. 

Riko: Kaj la tria estas la meza 


fingro, ĉar ambaŭflanke de ĝi sta- 
ras du fingroj. 

Konjo: Kaj la kvara estas ringo- 
fingro, ĉar sur ĝi ni portas ringojn. 

Keko: Sed kiel oni nomas Ea 
kvinan, la plej malgrandan fing- 
ron? Vi ne scias? Nu, ĝi estas la 
orelfingro, ĉar ĝi estas la sola, kiu 
povas eniri en la orelon. — Kaj fine, 
kio estas en la mezo de la fingroj? 

Riko: Estas la manplato. 

Keko: Nun kelkaj enigmoj pri la 
fingroj! Unu ungo, unu fingro, 
tuta piedo. Kio ĝi estas? 

Poĉjo: Hufo de ĉevalo. — Kaj 
jen: du ungoj, du fingroj, unu pie- 
do? 

Riko: Ĝi estas piedo de porko, 
kun fendhufo! Estas via piedo, ha 
ha ha! Mia enigmo sekvas: tri 
fingroj, unu piedo, kio estas? 

Konjo: Estas iu birdo. La nomon 
mi ne scias. 

Keko: La nomo de tiu birdo estas 
vanelo. 

Konjo: Kvar fingroj, unu piedo, 
kio estas? 

Poĉjo: Estas piedo de koko. Jen 
via propra piedo! Estas mia vico 
ridi! — Kaj nun: kvin ungoj, kvin 

fingroj? 


ĉar = pro tio ke 
ambaŭ/flanke = 
dekstre kaj mal- 
dekstre 

pcrtas ■s' havas 


nngo 


crelo 


en/iri 

pLataj estas: pape- 
ro, bildo, tabulo 
kaj aliaj 




vanelo 


koko, kokino kaj 
vanelo estas bir- 
doj 

via propra = nur 
via, ne de iu alia 



f 


15-a Capitjo 


32-a Paĝo 


homoj: patro» pat- 
rino, inianoj 
5 + 5 = 10 dek 


Riko: Mano de homo. Sed kiom 
da fingroj havas la du manoj kune? 

Keko: Dek fingrojn. Kvin kaĵ 
kvin estas dek. 


15. PRI BESTOJ KAJ PIEDOJ 


bestoj: porko, kato, 
muso, birdoj &c 
diversaj: unuj kaj 
aliaj 

varias: diversaj 
bestoj havas mal- 
saman nombron 
glaso: bildo 1 
certa = ne povas 
esti erara 

el/diro = mallonga 
parolo 

invalido kun lam- 
/bastonoj: bildo3 
iamas = malbone 
iras 

bovo: bildo 4 
mar/stelo: bildo 5 
maro = granda 
akvo 

insekto: muso: 
bildo 6 

ekzemplo: unu el 
multaj similaj 
birdoj flugas super 
tero 

flug/ilo: per kio oni 
flugas 


Diversaj bestoj havas, kiel ni 
scias, malsaman nombron da fing- 
roj. Tiel varias ankaŭ la nombro 
de piedoj. Nomu nun ĉiu en vico 
beston kun pli kaj pli granda nom- 
bro da piedoj! Poĉjo, komencu! 

Poĉjo: Unu piedon havas vitra 
glaso! Ĝi certe ne estas besto... 

Riko: Tamen estas bona eldiro. 
Du piedojn havas koko kaj homo. 

Konjo: Tri piedojn havas inva- 
lido, kiu lamas kun du lambasto- 
noj. 

Keko: Kvar piedojn havas bovo. 

Poĉjo: Kvin piedojn havas mar- 
stelo. 

Riko: Ses piedojn havas diversaĵ 
insektoj, ekzemple muŝo. Ĝi kuras 
per ses piedoj sed ftugas per kvar 
flugiloj. 



Paĝo 33 


Capitro 15 



Konjo: Sep platoj simile al flu- 
giloj akvon batas. Tio estas fiŝo 
kiu naĝas per sep naĝiloj. 

Keko: Jes, ankaŭ la flugiloj kaj 
naĝiloj estas »piedoĵ». Per la piedoĵ 
la bestoj movas sin: ili iras, kuras 
flugas kaj naĝas. — Nu, ok pie- 
doĵn havas araneo. 

Poĉjo: Naŭ piedoj: por tio mi 
devas trovi invalidon. Estas kankro 
al kiu mankas unu piedo. 

Riko: Kaj dek piedojn do havas 
kankro. La kankro havas du 
grandajn tondiloĵn, per kiuj ĝi fiŝ- 
ojn fendas kaĵ herbojn tondas. 

Keko: Se muŝo sidas sur mar- 
stelo, kiom da piedoĵ estas, Poĉjo? 

Poĉjo: Estas kvin plus ses piedoj. 
Tio estas sama sumo kiel dek kaj 
unu. 

Keko: Tre bone! Kaj dek kaj unu 

estas dek unu. 

Riko: Do du muŝoj: dek du 
piedoj! 

Keko: Ĝuste! Tio estas duoble 
ses. 



akvo (H 2 0) estas 
ĉie ĉirkaŭ la tero 
fiŝo: bildo 7 
naĝas: movas sin 
en akvo 

movas sin: iras, ku- 
ras, fiugas, naĝas 
araneo: bildo 8 


naŭ = 9 
kankro: bildo 10 
ĝi mankas al mi — 
mi ne havas ĝin 


oni tondas per 
tcndilo: rompas 
(bildo 9!) 
herbo: bildo 11 
se: ebl-e muŝo ne si- 
das sur marsteio, 
sed ni pensu, kio 
okazas, se tiel es- 
tas 

5 + 6 faras sumon 
de 5 kaj 6 
10 + 1 = 11 

dek unu 


ĝuste = senerare 
du/oble ses = 2x6 


15-a ĉapitro 


34-a Pago 


ezoko: la fiŝo en 
bildo 7 


rampas: movas sm 
sed kuŝas sur la 
tero 

serpento: bildo 12 
raŭpo: bildo 14 


du/dek 20 


cent 100 

ulo = iu homo aŭ 
besto 
mil 1000 

mil/pied/ulo = iu, 
kiu havas mil 
piedojn (bildolS) 
best/eto = malgran- 
da besto 

ŝajnas al mi = mi 
vidas aŭpensaske 
ne eĉ: ankaŭ tio 
estas tro multe 
cent mil 100*000 
jam: ne estas nece- 
se havi pli 
naŭcent mil 000’000 



manĝi: eni/buŝ/igi, 
meti en la buŝon 
999’999 


Konjo: Kaĵ ezoko kaj muŝo estas 
dek tri piedoj! 

Poĉjo: Jen enigmo: Dek kvar 
piedoj sur herbo iras, rampas kiel 
serpento? 

Keko: Estas raŭpo de insekto. 
Sed kiom da piedoj havas du 
kankroj sume? 

Riko: Ili havas dudek piedojn. 
Kaj tri kankroj havas tridek, kvar 
kankroj kvardek piedojn. 

Konjo: Kaj dek kankroj havas 
cent piedojn. Sed kiom da piedoj 
havas miipiedulo? 

Keko: Milpiedulo estas nomo de 
besteto, sed certe ĝi ne havas mil 
piedojn. Ŝajnas al mi, ke ĝi ne 
havas eĉ cent piedojn. — Nun vi 
povas paroli pri grandaj nombroj. 
Poĉĵo, diru la plej grandan nom- 
bron, kiun vi povas. 

Poĉjo: Se estas cent mil araneoj, 
jam pli mi ne volas vidi! 

Konjo: Iii jam havas okcent mil 
piedojn kune. Sed se estas naŭcent 
mil muŝoj, ĉiu el viaj araneoj povas 
manĝi po naŭ muŝojn! 

Riko: Tamen ankoraŭ pli estas 
naŭcent-naŭdek-naŭ-mil naŭcent 
naŭdek naŭ muŝoj! 


Psĝc 35 _ 

Keko: Kaj se alvenas unu muŝo, 
estas mil miloj da muŝoj! Tio estas 

unu miliono. 

Konjo: Mi scias enigmon: Cent 
centoj, mil miloj, staras en akvo, 
falas sur seka tero. Kio estas? 

Riko: Aldonu, ke ĝi kaptas fiŝojn! 
Poĉjo: Mi solvas la enigmon! 

; Estas reto, estas reto! 

16. PROVERBOJ 

io = ia aĵo aŭ objekto 

Kio mia, tio bona. 

; Kio min ne tuŝas, (tio) kuŝu kiel 

(ĝi) kuŝas. 

Kion vi volas, tion vi povas. 

Kio iras el koro, tio venas al koro. 
Kion mi ne sentas, pri tio mi 
siientas. 

Pli bona io ol nenio. 

Per nenio oni faras nenion. 

Kion ni havas, tion ni ne volas. 
kion ni ne havas. tion ni ĉasas. 

iu persono aŭ ulo 

ĉiu, kiu ion faras, ankaŭ eraras. 
Nur tiu ne eraras, kiu nenion 
faras. 

Kiu volas, tiu povas. 

Kiu volas nenion, tiu havas ĉion. 
Kiuj demandas, tiuj ne eraras. 


Ĉapifro 16 


lOCCOOO - lOOCbclCOO 
seka = sen/akva 
al/donas = diraspli 
reto kaptas = reto 
prenas fiŝojn, tiel 
ke ili ne povas 
for/naĝi 


proverbo estas io, 
kion oni diras kun 
celo. ke lernu tiu, 
kiu aŭskultas 

ŝ? 

koro 

Mi sentas ĉion. kio 
tuŝas min. Ankaŭ 
bestoj sentas, sed 
objekto ne sentas 
ion. 

' = per tio, kio estas 
nenio, oni ne po- 
^ ^ vas fari ion 
ĉasas = post/kuras 
kaj volas kapti 

persono = homo 
kun nomo 

ulo: granda homo 
= grandulo 
bona homo = 
bonulo 


16-a ŭapitro 


36-fi. Paĝo 


ecoj = lcvalitoj: 
bona, granda, alta, 
malbona... 


ooo 



frukto: tio, kion do- 
nas arbo aŭ her- 


bo: pomo, citrono, 
oranĝo 

kun/uloj estas kune 


Neniu komenco estas facila. 

Ciu komenco estas malfacila. 
ĉiuj birdoj flugas kaj ĉiuj fiŝoj 
naĝas. 

ia = eco aŭ kvalito 
Kia demando, tia respondo. 

Nenia malbono sen ia bono. 

Kia la semo, tia la frukto. 
ĉia dono estas bono. 

Kiaj kunuloj, tiaj kalkuloj. 


kreskas: eliras el 
semo, kaj pli- 
gr&nd/iĝas 


kornoj 

tien = al tiu loko 
bon/aĵo = bona 
objekto 

bonaĵo vid/iĝas — 
onl vidas bonaĵon 
paradizo = loko, kie 
ĉio estas tre bona 


ie = en iu Ioko, ien = en iun 
lokon* de ie = el iu loko 

Nenie estas pli bone ol hejme. 

Malbona herbo ĉie kreskas, nenie 
oni ĝin semas. 

Ie eĉ la komoj de bovoj estas pli 
grandaj ol ĉe ni, 

De kie vi venas, tien vi revenas. 

Tien okuloj iras, kie bonaĵo vidiĝas. 

Paradizo estas tie, kien eĉ birdo ne 
flugas. 


kvanto = kiom., iom = ia nombro aŭ kvanto 

rnulte aŭ mal- Kiom da kapoj, tiom da opinioj. 

mi opinias tion' - En ĉiu malbono estas iom da bono. 

mi penw, fc» es- pu bona iom ol neniom. 
tas tiel, kaĵ ml , . ... , 

volas tion Kiom da koroj, tiom da voloj. 

Kiom da havo, tiom da amikoj. 


Paĝc 37 


Ĉapitro 16 


Tabelvortoj 

Jen sekvas en tabelo la vortoj, kiujn oni povas 
legi en supraĵ proverboj. 


emhavo demandc respondoj 

nscerta certa tuta ne/a skstar tabelo 

objekt-o, a.ĵo kio? io tio ĉio nenio tablo, kcko, homo 

perscno, ulo kiu? iu tiu ĉiu neniu Keko, mia pat.ro 

perscno.j kiuj? iuj tiuj ĉiuj neniuj Keko kaj Riko 

kvaiito kia? ia tia. ĉia nenla bona, granda 

kvalitoj kiaj? iaj tiaj ĉiaĵ neniaj bcnaj, grandaj 

loko, en kiu kie? ie tie ĉie nenie en domo, hejme 

lo-ko, en kiun kien? ien tien ĉien nenien en. domon, hejmen 

kvanto, nombrokicm?icm tiom fĉiom) nenicm tri kokoj 


Kio ajn = pri kio oni nur povas 
pensi 

Kio ajn estas bona, tion oni volas. 
Kiu ajn volas, tiu ankaŭ povas. 
Kie ajn iu loĝas, tie estas hejmo. 

Ne estas bone diri kian ajn veron. 
Kiom ajn vi donas, io ankoraŭ 
mankas. 


ajn = ĉio, sen 
manko 


diras veron, kiu pa- 
rolas tion, kion 
li pensas, sentas 
kaj opindas 


ĉi = proksima 
ĉi tion ni ĉiuj scias. 

Tiu estas bona, ĉi tiu pli bona. 
Malbone tie, nebone ĉi tie, bone 
nenie. 

Marĉo tie, mole ĉi tie, seka tero 
nenie. 


prcksima = apud 
mi, ĉe mi 


ma«rĉo — maLs-eka 
tero 


17- a ĉapitro 


38-a Paĝo 



17. LA KORVO SUR LA PONTO 



rivero kaj ponito 


fluas — movas sin 
malsupren, simile 
kiel akvo 

viro ka.j vir/ino es- 
tas homoj 
ujo = io, en kio es- 
tas io 

oni lakas perpeniko 
trempi — mal/sek/- 
igi en akvo aŭ 
lako aŭ aiia ma- 
terialo kiu fluas 
korvo: tute nigra 
birdo 

bordo - tero ĉe 
maro aŭ rivero 
preta = nenion oni 
devas plu fari al 
ĝi 

iras for de io = el 
la prcksimo de |i 
lak/ujo = ujo por 
lako 

firma = seka, sur 
kiu oni povas bo- 
ne iri aŭ stari 
freŝa: mola, mal- 
seka 
sci/vola 


Jen estas rivero, kaj ponto super 
la rivero. En la rivero fluas multe 
da akvo. 

Viro venas al la rivero. Li volas 
laki la ponton. En sia mano li por- 
tas lakon en ujo kaj penikon. La 
viro iras sur la ponton, trempas la 
penikon en lako kaj komencas laki 
la ponton. 

Super Ia ponto flugas nigra birdo, 
korvo. Ĝi flugas al la ponto kaj 
eksidas sur branĉo de arbo sur la 
bordo de la rivero, La viro lakas la 
ponton, 

Nun la ponto estas preta: la lako 
kuŝas bone kaj bele sur la ponto. 
Nenie mankas lako. La viro iras 
for de la ponto kun la lakujo kaj 
peniko. Sed la lako ankoraŭ ne es- 
tas seka kaj firma. Ĝi estas tute 
freŝa. 

Nun la korvo flugas al ia ponto. 
Kion ĝi volas de ĝi? Ĝi estas nur 
scivola. Ĝi volas ekscii, kia la ponto 
estas. 


Paĝo 39 


Capitro 17 


vcsto fiksiĝas 


b€ko fiksiĝas vosto fiksiĝas 


I 


La korvo flugas sur la ponton. 
Ĝi eksidas sur la ponto. Sed kio 
nun okazas? La vosto fiksiĝas en 
]a freŝa lako. 

La korvo volas forflugi. Gi klinas 
sin antaŭen kaj levas la voston. 
La vosto malfiksiĝas, sed la beko 
fiksiĝas, 

La korvo klinas sin malantaŭen. 
La beko malfiksiĝas, sed la vosto 
fiksiĝas. Post tio la vosto liberiĝas, 
sed la beko fiksiĝas. La beko libe- 
riĝas, la vosto fiksiĝas. La korvo ne 
povas liberiĝi kaj forflugi, sed res- 
tas balanciĝi sur la ponto. 

Nun la viro revenas. Li volas vidi, 
ĉu la ponto estas preta, ĉu la lako 
estas bone seka kaj firma, Sed ĵam 
malproksime li vidas la korvon sur 
la ponto. Li trovas bastonon sur 
la tero, ekprenas ĝin en la manon, 
ievas ĝin de la tero kaj kuras al 
la ponto kun la bastono en la ma- 
no. 

La viro alvenas. Ce la ponto li 
batas la korvon per la bastono. La 


vosto: la malantaŭo 
de besto aŭ birdo 
fiks/iĝas = ne po- 
vas fcriri 
for/flugi 

klinas sir. antaŭen 
= levas la voston. 
kaj mallevas la 
kapcn 

mal/fiksiĝas: ne es- 
tas plu fiksa 
beko: firma buŝo de 
birdo 

libera = ne fiksa, 
povas foriri, se ĝi 
volas 



balanci = klini 
tien, reen 
ĵam malproksime — 
li ne devas veni 
pli prcksimen 
ek/prenas 




17-a Ĉapitro 


40-a Paĝo 


Paĝo 41 



kaptilo: ilo per kiu 
oni kaptas 
vergo: longa, mal- 
dika bastono 

J 

hcko: metala fiks; 1 - 
ilo 

ve-rmo: sempieda 

besteto _ 

larĝa 

mallarĝa 

malalte = en ma- 
lalta loko 
venas de alte = el- 
iras el alta loko 
malalten = almal- 
alta lcko 

pluvo = akvo, kiu 
falas el nuboj en 
multaĵ malgran- 
daj rondaj kvan- 
toj (gutoj) 



nubo kaj pluvo 
el iri: iri el la domo 


vosto malfiksiĝas, la piedoj mal- i 

fiksiĝas. La tuta korvo liberiĝas 
kaj forflugas. 

Nun la viro eksidas sur la bordo 
de la rivero, kie naĝas fiŝoj. La viro 
havas kaptilon: vergon kun fadeno 
kaj hoko. Li kaptas fiŝojn. Sur la 
hoko estas vermo, kiun la fiŝo volas 
manĝi. La fiŝo kaptas la vermon, 
la hoko fiksiĝas en la buŝo de la , 

fiŝo, la viro levas la fiŝon kun la 
kaptilo el la akvo. Kaj fine la viro 
manĝas la fiŝon. j 

Esti ie, iri ien 

Akvo fluas en la mallarĝa rive- 
ro en la larĝan maron — kaj akvo 
estas en la maro. j 

Kiu volas naĝi, tiu iras en ia 4 
akvon, kaj tie, en la akvo, 11 naĝas 
kun la fiŝoj, 

Maro estas malalte — kaj akvo 
fluas de alte malalten. 

Ni iras sur la tero — sed pluvo < 
falas sur la teron el nuboj. 

Kiu iras unua, antaŭ la aliaj, 
tiu iras antaŭe — kaj ĉiu, kiu iras, 
iras antaŭen, 

Poĉjo iras en la ĉambron, kaj li 
ludas en la ĉambro. 

Poĉjo kaj Keko eliras sur la vo- 
jon — kaj ili kuras sur la vojo. 


Ĉapitro 18 



18. POCJO NE KOMPRENAS LA 
HORLOĜON 

Poĉjo volas iri eksteren por ludi. 
Li petas de Keko la permeson eliri. 
Keko respondas, ke li volonte per- 
mesas tion. Sed vi devas esti hejme 
je la sesa horo, ĉar tiam ni manĝas. 

Sed kiel mi scias, kiam estas la 
sesa horo? demandas Poĉjo. 

Rigardu, jen estas horloĝo. Ĝi 
montras la tempon. Metu ĝin en 
vian poŝon. Rigardu nun: vi vidas 
tie du strekojn, kiuj movas sin, kaj 
en rondo la numerojn de 1 ĝis 12. 
La strekoj estas ia montriloj: ili 
montras la horojn kaj minutojn. 
La longa montrilo montras la mi- 
nutojn kaj la mallonga la horojn. 

Poĉjo: Sed kio estas la malgran- 
da rondo kun tre malgranda mon- 
trilo? 

Ĝi montras la sekundojn, Sed vi 
ne bezonas pensi pri la minutoj kaj 
sekundoj. Rigardu, la du montriloj 
nun estas en formo de angulo. Sed 


j 

mcntr/iloj 


eksteren: ekster la 
domon. 

peto: bonvolu iri 
permeso: iru, se vi 
volas 

ordono: iru, ne res- 
tu tie!! 

malpermeso: ne 
iru!! 

volonte = kun ĝojo 
je la 6:a hcro la 
horiofo montras 
6.0 

tiam = en tiu tem- 
po/punkto 

kiam = enkiutem- 
popunkto 

horlcĝo: bildo supre 
tempon montras la 
hcrloĝo 

poŝo = malgranda 
sako 

numeroj: signoj de 
nombroj: 1, 7, 12, 
23 &c 

de 1 ĝis 12: unua 
estas 1, lasta es- 
tas 12. 

60 minutoj = unu 
horo 

60 sekundoj = 1 

minuto 

vi ne bezonas tioai 
— vi povas bone 
esti sen tio 
formoĵ: triangula, 

kvadrata, ronda, 
ovoforma &c 



18-a ĉapitro 


42-a Faĝo 


I J 

rekta kurba 

linioj 


ĵe la sesa horo ili formas rektan li- 
nion. Tiam unu montrilo staras 
rekte supren kaj la alia pendas 
rekte malsupren. Je tiu momento 


supre ■* tre aJte vi devas esti hejme! 

momento — tem- 


po/punkto 



Poĉĵo kuras bcato 


Pcĉjo remas 


afero aĵo pri kiu 
cni parolas 
ligas fiksas per 
ŝnuro 



forta povas multe 
levi 

laca: la fcrto jam 
estas malgranda 


Poĉjo opinias, ke li komprenas la 
aferon bone. Li eliras kaj kuras al 
la bordo. Tie estas boato ĉe la bor- 
do. Poĉjo malligas la boaton kaj 
komencas remi. Li remas per ĉiuĵ 
fortoj tiel ke la ŝvito fluas sur lia 
kapo. Laca li rigardas la horloĝon. 
Ni vidas, ke ĝi montras 10 minu- 
tojn antaŭ la sesa, sed Poĉjo ne 
komprenas tion. Li nur vidas, ke 
la montriloj ne formas rektan li- 
nion. Restas do ankoraŭ tempo. 



Paĝo 43 


Ĉapitro 18 


Tamen li turnas la boaton kaj ko- 
mencas remi heĵmen. Kiam li es- 
tas ĉe la hejma bordo, li ligas la 
boaton kaj rigardas la horloĝon. 
Ankoraŭ ĝi ne formas rekton, li 
pensas. (Tamen estas jam 20 mi- 
nutoj post la sesa, kiel ni vidas, 
sed tio estas enigmo al Poĉjo). 

Li do eniras en la korton kaj 
prenas sagojn en la manon. En la 
dua mano li portas celtabulon. Ĝin 
li pendigas ĉe la muro. Kaj li ko- 
mencas jeti sagojn al la celtabulo. 

Tiel la tempo pasas gis Poĉjo sen- 
tas sin tre laca. La montriloj anko- 
raŭ ne staras rekte, ho, ho! (Estas 
ja la sepa horo!) Poĉjo tamen eni- 
ras kaj trovas Rikon, kiu sidas ĉe 
tablo kaj legas libron, Li diras: 
Kara amiko, nun vi estas tre mal- 
frua: la manĝo jam estas for. Cu 
vi tamen ne komprenas la horlo- 
ĝon? Vi devas nun iri dormi sen la 
vespera manĝo. 


turnas: unuelaboa- 
to montras for de 
la hejmo, poste Ii 
turnas, kaj ĝi 
montras al la hej - 
mo 


kcrto = tero tute 
prcksima al la 
domo 
cel 'tabuio 


tempo pasas, mont- 
riloj moviĝas; 
homo pasas, la 
piedoj moviĝas, li 
alvenas, ne haltas 
kaj iras antaŭen 
ho! 

frua venas, kiu ve- 
nas antaŭ la fik- 
sita tempo, mal- 
frua venas post la 
fiksita tempo 
dormi: lcuŝi sen/mo- 
va, kun fermitaj 
okuloj 

la 6:a vespere __ 
la 18:a horo 



sagoj en la mano de Poĉjo jetas 
Poĉjo 


1 


19-a Ĉapitro 


44-a Faĝo 


Paĝo 45 


ĉapitro 19 


leciono = instrua 
horo 

ne havas ideon. = 
nenion scias 
li instruas nin = 
li donas al ni ad- 
monojn, sciojnkaj 
konoĵn por ke ni 
lernu 

krom tio = ekster 
tio, kion mi diras 
trc a = ne bezona, 
super/flua (pensu 
pri akvo, kiu fluas 
super la bordojn) 
almenaŭ mi = se 
ne aliaj, tamen mi 
tago == 24 horoj 
aprilo: tion vidu 

poste! 

cifer/plato: plata 

rondajo kun cife- 
rcj 

signifas = estas 
signcj de 

dividas: la strek/- 
etoĵ sidas unu 
apud alia, ĉie sa- 
me proksime unu 
al la alia 

ĉiuj partoj kune es- 
tas la tuto 
inter 1 kaj 5 estas 2, 
3 kaj 4 



1». LECIONO PRI LA TEMPO 

Keko: Aŭdu nun ĉiuj! Ni scias, 
ke Poĉjo ne havas eĉ ideon pri la 
horloĝo, kaj ni devas instrui ĝin 
al ii. Krom tio, mi pensas ke la 
instruo ne estas malbona aŭ troa 
kaj superflua al vi aliaj. 

Riko; Mi almenaŭ jam scias ĉion 
pri la tempo. 

Keko: ĉu vere? Diru do, kiom da 
tagoĵ estas en aprilo? 

Riko: Nu, eble tridek unu, 

Keko: Jen, ankaŭ vi ne scias. Sed 
ni komencu per la horloĝo. Vi jam 
scias, ke la numeroj sur la ciferpla- 
to de la horloĝo signifas la horojn, 
de 1 ĝis 12. Nu, Poĉjo, kiu montrilo 
montras la horojn? 

Poĉjo: La mallonga. Sed kiel la 
longa montras la minutojn? 

Keko: Ekster la ciferoj vi vidas 
rondon, kiun malgrandaj streket- 
oj dividas en sesdek partoj. Tiu es- 
tas la minuta divido, Inter du nu- 
meroj estas ĉie kvin minutoj. Nun 




vi povas legi, kion la diversaj bil- 
doj de horloĝo montras, se mi di- 
ras, ke nul minutoj estas supre, 
ĉe la numero 12. (Paĝoj 41 kaj 42.) 

Poĉjo: Jen, la unua montras kvin 
minutojn post la kvara, aŭ »kvaran 
horon kaj kvin minutojn». 

Riko: Kaj alia montras pre- 
cize la dekan horon. Tio estas deka 
horo, nul minutoj. 

Konjo: Kaj tie estas kvina horo 
kvindek minutoj, kaj ĵen sesa horo 
dudek minutoĵ. 

Poĉjo: Kaj fine precize la sepa 
horo. 

Keko; Restas ankoraŭ unu hor- 
loĝo. Ĝia montro estas oka horo 
deksep minutoj. — Sed la tagnokto 
estas dudek kvar horoj, La tago ko- 
mencigas je la sesa horo matene: 
tio estas la limo inter nokto kaj ta- 
go. La ombrojn de la nokto forpelas 
la suno, kiu levigas. La mezo de la 
tago, tagmezo, estas je la 12:a ho- 
ro. Post tio sekvas la 13 :a, la 14:a 
horo ktp. Sed, ĉar nia horloĝo ha- 
vas nur 12 numerojn, je la 13;a ĝi 
montras la numeron 1, je la dek- 
kvara la numeron 2, ktp. Tiujn 
horojn oni nomas ankaŭ »unua 
posttagmeze», »dua posttagmeze», 


4.C5 


precize la deka = 
10.0 


5.50 

6.20 

7.0 



tagnokto = tago + 
no:kto 

en. nokto ĉio estas 
nigra 

tago: la horoj 6...1S 
maten.a horo: la se- 
sa 6.0 

limo: purukto aŭ li- 
nio kie ili tuŝa-s 
unu la alian 


i - 

suno -Q £■; 

4T . \ 

lev iĝas — levas sin 
ktp. ... kaj tiel plu 
po$t'tag/zneze 


20-a ĉapitro 


46-a Paĝo 


laŭ be&ono = 
kiam vi bezonas 
anstataŭ tio — en 
la loko cle tio, por 
diri la samon 
leganto = tiu, kiu 
legas 

D: kioma? R: la 8:a! 
semajno = 7 tagoj 
la tagcj de semajno: 
dimanĉo 
lundo 
mardo 
merkredo 
jaŭdo 
vendredo 
sabato 

la pii.-multo de ĉio 
estas ordinara = 
ĉiutaga 

labori = movi la 
manojn porpret - 
igi icn 

kin ripozas, tiu or- 
dinare kuŝa.s; plej 
bcna ripozo est-as 
dormo 

plej/parte = en 
plej multaj oka- 
zoj 

laŭ = sekve de 
religioj: farist/ana, 

mose/ana kaj ma. 
homet/ana (Krds- 
to, Moseo, Maho- 
meto) 


ktp. — Je la dekoka alvenas la ves- 
pero, ekestas nokto. La noktomeza 
horo estas la 24:a. Ĝi estas ankaŭ 
la nula horo de la nova tagnokto 
( 0 . H ). 

Poĉjo: Estas malbona afero, ke 
ni devas tiel multe kalkuli pri la 
horoj. 

Keko: Nu, vi povas diri nur la 
numerojn de la ciferplato, kaĵ laŭ 
bezono aldoni »antaŭtagmeze» aŭ 
»posttagmeze». 

Riko: Sed anstataŭ ia longaj 
vortoj »antaŭtagmeze» kaj »post- 
tagmeze» oni ja ankaŭ povas diri 
ekz. »la sesa horo matene» aŭ »la 
kvina horo vespere», ĉu ne? 

Keko: Jes, vi pravas. Tio sig- 
nifas la samon. 

— La leganto diru, kioma horo 
estas nun! 

20. LA SEMAJNO 

Sep tagoj kaj noktoj estas unu 
semajno. En la semajno estas ses 
ordinaraj tagoj. En la ordinaraj 
tagoj ni laboras. Ili do estas la- 
bortagoj. En unu tago ni ne labo- 
ras: tiam ni ripozas, La ripoza tago 
varias, plejparte laŭ la religio: la 
kristanoj havas la dimanĉon, la 
moseanoj la sabaton kaj la maho- 


Paĝo 47 


ĉapitro 2Ŭ 


metanoj la vendredon kiel ripozan 
tagon. 

La unua tago de la semajno estas 
ciimanĉo. La dua tago estas lun- 
do, la tria mardo, la kvara estas 
merkredo, la kvina estas ĵaŭdo, la 
sesa vendredo kaj la sepa sabato. 

Merkredo, kiu estas la meza tago 
de la semajno, havas en pluraj 
lingvoj la nomon »semajnmezo». 

Se nun, hodiaŭ estas merkredo, 
hieraŭ estis mardo kaj morgaŭ es- 
tos ĵaŭdo. Antaŭhieraŭ do estis 
lundo kaĵ postmorgaŭ estos vend- 
redo. 

Por lerni la semajnajn tagojn 
ni legu kelkajn fojojn la sekvan 
versaĵon, ĝis ni memoros ĝin: 

La semajno 

Jen rimedo por bonstato: 

Lundo, mardo kaj merkredo 
plie ĵaŭdo kaj vendredo 
kaj krom tio eĉ sabato 
estu tagoj de laboro, 
sed ripozu kun humoro 
dum dimanĉo. Sen eraro 
en memoro — kalendaro. 


mi havas kretonkiel 
skribilon. = mi 
havas fiu V^r 
gikribi 

ptoaj — pli ol unu- 
du 

lingvo: parolo kai 
skribo, per fau ni 
koanprenas unu la 
alian 

hodiaŭ = en ĉi tiu 
tago 

hieraŭ morgaui 
kio jam estis <kaj 
pasls., tio ne plu 
re/v<enos nek es- 
tos 

arutaŭ/hieiaŭ estis 
la tago antaŭ la 
hieraŭo 

pcst/morgaŭ estos la 
tago post la mor- 
gaŭo 

verso: »ĵ.en rimedo 
pcr bonstato»; 
kelkaj versoj estas 
vers/aĵo (skrib/aĵo- 
el versoj) 

memcras = havas 
en la kapo, povas 
re/diri kiam ajn 
rimedo: ilo a.ŭ vojo 
aŭ laborordo 
bon/stata homo ha- 
vas fortan korpon, 
esta s ĝoja kaj vo- 
las labori 

pli/e = ankoraŭ pli 
kun bona huimaro- 
= ĝoja, sen timo 
kaj sen ŝvito 
dum la tago = de 
la mateno ĝis la 
vespero 

kalendaro = kalku- 
laro kaj divido de 
tempo 


21-a Ĝapitro 


48-a Paĝo 


Paĝo 49 


Ĉapitro 21 



luno 

mensogas — diras 
malveron 

ĉapitro: parto de 
legaĵo 


latino: malnova 
lingvo 


ŝerco: luda diro 


rimarki = vidi kaj 
ekscii 

ĉiam = ĉia/tempe 
ciklo = ronda serio 
n-ova = 'kiu antaŭe 
ne estis 

vid/ebla = kiun oni 
povas vidi 
arko = parto de 
rondo 

du, on,/rondo = V 2 
rondo 

DOO 

unua kvar/ono ( 1 • > 
plen/luno 

tria kvarono 



1 plena, 2 neplena, 
3 malplena 


Ĉu vi aŭdis diri, ke la luno men- 
sogas? 

Kiel vi povos legi en la sekva 
ĉapitro, la luno kreskas dum du se- 
majnoj kaj poste malkreskas dum 
same longa tempo, Sed kiam ĝi 
malkreskas, ĝi similas al C, per kiu 
litero komenciĝas la vorto »kreski» 
laŭ la latina skribo. Kaj kiam la 
luno kreskas, ĝi havas la formon de 
D, kiu estas la unua litero en »de- 
kreski» kaj »depreni», kiuj ja signi- 
fas malkreski kaj malgrandigi. 

De tio devenas la ŝerca diro, ke 
la luno mensogas. 

21. LA MONATOJ KAĴ LA JARO 

Jam frue la homoj rimarkis. ke 
la formo de la luno varias, kaj ĉiam 
post paso de sama tempo revenas 
samaj formoj, La lunciklo kon- 
sistas el ienaj formoj: novluno es- 
tas tute nigra kaj nevidebla, sekvas 
mallarĝa arko, kiu iom post iom 
larĝiĝas gis duonrondo. Tiun oni 
nomas la unua kvarono. Poste ĝi 
kreskas pli, ĝis tuta rondo, kiun oni 
nomas plenluno. Sekvas malkresko, 
unue ĝis la tria kvarono, kaj poste 
ĉiam pli mallarĝa arko, ĝis ne- 


videbla novluno. Tio estas la lun- 
ciklo, kiu daŭras proksimume 27 
kaj trionon da tagnoktoj. 

La monato estis origine la prok- 
simuma lunciklo, 28 tagoj. Sed la 
piej rimarkeblaj ŝanĝoj ĉirkaŭ ni, 
en la naturo, dependas de la ciklo 
de la suno, la jaro, kiu daŭras tri- 
cent sesdek kvin tagojn kaj unu 
kvaronon, proksimume. Nun oni 
volis, ke la jaro enhavu precize dek 
du monatojn, kaj tial la longeco 
de la monato varias inter 28 kaj 
31 tagoj, kaj la jaro enhavas kvin- 
dek du semajnojn plus unu aŭ du 
tagoĵn. 

Kiuj estas ia nomoj de la mona- 
toj? La unua monato estas janua- 
ro, la dua estas februaro, la tria 
marto, la kvara aprilo, la kvina 
majo kaj la sesa junio, per kio fini- 
ĝas la unua duono de la jaro. Poste 
sekvas la sepa monato, julio, la 
oka aŭgusto kaj la naŭa septembro. 
La deka monato estas oktobro, la 
dekunua novembro kaj la dekdua 
decembro. Tiuj nomoj estas komu- 
naj por la plejparto de la lingvoj, 
sed ekzemple ne por finnoj. 

Kiel ni jam diris, la jaro ordi- 
nare havas 365 tagojn, sed post tri 


movo daŭras 1 ho- 
roiu = la te-mipo 
de ekmoviĝo ĝis 
halto estas 1 hosro 
proiksim/ume = ne/- 
precize, iom pli 
aŭ malpli 

monato = lunciklo 
origino = komenco, 
de/vĉnio. 

rimark/ebl/a = kion 
ond povas rimarki 
ŝanĝo = mal/sam/- 
iĝo 

naturo = ĉio ĉirkaŭ 
ni 

de/pendi = «sekvi 
dev/ige 

jaro = sunciklo 

= 365 aŭ 366 
tagoĵ 

= 12 monatoj 
= 52 semajnoj 
+ 1 aŭ 2 

t-agoj 
eco = kvalito 


La monatoj: 

I januaro 

II februaro 

III marto 

IV 2 prilo 

V majo 

VI junio 

VII julio 
vm aŭgusto 

IX septembro 

X oktobro 

XI novembro 
xn decembro 

finnoj loĝas en 
Fiimlando = 
Suomi 



22-a ĉg.pitro 


sruper/j aro havas 
uniu tagon super 
la ordinara nomb- 
ro, 366. 

regula = slmila en 
ĉiuj partoj 
ne/regul/ajo = 
punkto neregula 
por ke vi povu = 
en la celo 
ebl/igi al vi 
noti: fiksi en. la me- 
moron aŭ fari 
malgrandan 
slcribaĵon por tio 

aipril’ = aprilo; en 
versaĵo oni povas 
formeti »o® 
uzi = preni kiel ri- 
medon por atingi 
eelon 

pasinita tempo: 
tempo kiu es- 
tis kaj pasis 
estonta tempo: 
temipo, kiu venos 
kaj estos 

nigr/igas = faras 
nigra 

en lumo ni vidas; 
tago estas luma, 
nokto malluma 
labor/igi = meti iun 
en laboron. 
sem/ado estas tio, 
kion oni faras, 
kiam oni ssmas 
kun/manĝado = oni 
manĝas kune 
sata ne bezonas 
manĝaĵoni; mal- 
sata volas manĝi 
trink/igi = doni al 
iu triniki 


_ 50-a paĝo 

ortlinaraj jaroj sekvas superjaro, 
kiu havas tricent sesdek ses tagojn, 
La supertago estas en februaro, 
kiu do tiam estas pli longa ol en 
ordinaraj jaroj, 

Nia kalendaro do ne estas regula. 
For ke vi povu t>one noti en la me- 
moro la neregulaĵojn de la kalen- 
daro ni donas malgrandan versa- 
ĵon: 

Lp. jaro 

Tridek tagoj en septembro, 
en april’, juni’, novembro. 

Dudek ok en februaro, 
dudek naŭ je superjaro. 

Restas sep monatoj, kiuj 
havas tridek unu ĉiuj. 

Diru la nomojn de la monatoj, 
kiuj havas tridek unu tagojn! 

Nun, kiam ni konas la tutan ka- 
lendaron kaj lernis la uzon de pa- 
sinta kaj estonta tempo, ni povos 
pli libere paroli pri ĉio. 

22. PROVERBOJ (igas, iĝas) 

Nokto ĉion nigrigas, tago ĉion 
lumigas, 

Mateno laborigas, vespero ripoz- 
igas. 

Semado lacigas, frukto ĝojigas. 


Paĝp 51 _ 

Kunmanĝado satigas, kunlaboro 
amikigas. 

Vi min trinkigis, mi vin manĝigos. 

Nigran korvon lavado ne blankigas. 

Suno sekigas, kion pluvo malsek- 
igis. 

Sano rektigas, malsano kurbigas. 

Kio komenciĝis, tio ankaŭ finiĝos. 

Kun kiu vi kuniĝis, tia vi fariĝos. 

Korvo ne blankiĝas per lavado. 

Kio maisekiĝis per pluvo, tio sekiĝos 
en sunbrilo. 

Muso satiĝis, manĝaĵo malboniĝis. 


23. LA ETERNA RALENDARO 

Nun ni sekvos Kekon kaj Rikon 
kaj iliajn amikojn tra la tuta jaro, 
en kalendara ordo, monaton post 
monato. 

Sed en tiuj ĉapitroj ni volas doni 
ankaŭ eternan kalendaron, per kiu 
vi povas rapide trovi, kiu estas la 
semajna tago de kiu ajn dato. 

Ekzistas pluraj specoj de eterna 
kalendaro. Sed la plej simpla estas 
jena: 


Ĉapitio 23 



Keko lavas la. ma- 
naĵn; lav/ado = la 
laboro de tiu, kiu 
lavas 

sano = bona stato 
de la toorpo 
rekt/igas = faras 
rekta 

kurb/igas = faras 
kurba 

bomenc/iĝis = ha- 
vds komencon 
fin/iĝos = havos 
finon 

kuniĝi = ludi, labo- 
■ri, loĝi kun iu 
fairiĝas = iĝas, 
ekestas: faiiĝ&s 

nigra = nigriĝas, 
ekestas nigra 
brila est-as la sun- 
lumo 

eterna = por ĉiil 
tempo 


dato — tago, fiksita 
■per sciigo de jaro, 
mon»ato, tago 
speco = aro da si- 
milaĵ aĵoiĵ 
skupla — facile 
kompranebla 


23-a ĉspitro 


Dimanĉaj literoj 
de 1957 ĝis 1989 

G F E. D C B A 
57 58 59 60 60 61 
62 63 64 64 65 66 67 
68 68 69 70 71 72 72 
73 74 75 76 76 77 78 
79 80 80 51 82 83 84 
84 85 86 87 88 88 89 

pro tio = sekve de 
tio. ĉar estas tiel 

estas nomata = 
oni nomas ĝin 


ripet iĝas = revenas 
simila 


sufiĉas = pli ne 
es.tas bezone 
Krist/nasko = la 
festo de Ia infano 
Kristo. Ia 25:ande 
decembro 


JANUARO 
A B C D E F G 
1 2 3 4 5 6 7 
8 9 10 11 12 13 14 
15 16 17 18 19 20 21 
22 23 24 25 26 27 28 
29 30 31 

vintro: decembroĝis 
februaro 


JANUARO _ 52-a paĝo 

Oni ordigas la tagojn de ĉiu mo- 
nato sub la literoj A ĝis G. Se la. 
jaro komenciĝas per dimanĉo, ĉiuj 
datoj sub la litero A estas dimanĉoj. 
En aliaj jaroj la dimanĉoj okazas 
sub alia litero, kiu pro tio estas 
nomata la »dimanĉa litero». En 
superjaroj tamen estas du diman- 
ĉaj literoj, unu por januaro kaj 
februaro, alia por la aliaj monatoj, 
En apuda tabelo vi trovas la diman- 
ĉajn literojn por pli ol 30 jaroj* 
en ses linioj. Vi povas mem daŭ- 
rigi la tabelon; ĝi ripetiĝas ĉiam en 
la sesa linio pri la loko de la super- 
jaroj kun du literoj. Tiel vi ricevas 
seneraran tabelon inter la jaroj 1900 
kaj 2100, kaj tio eble sufiĉas. 

Se vi havas nunjaran kalendaron, 
sed ne tiun por la nova jaro, kiu 
sekvos, memoru, ke la nova jaro 
komenciĝas per sama semajna tago, 
kiu nunjare estas ĵe la unua de 
majo kaj je la Kristnasko. 

24. LA MIRINDA KAPTAJO 
DE POĈJO 

Nova jaro komenciĝas per janu- 
aro. Gi estas jam vere vintra mo- 
nato. Jam de longe ne falis pluv- 
akvo el la nuboj, sed malvarmaj 


Paĝo 53 JANUARO 



etaĵ kristaloj de neĝo. La neĝo falis 
jam tiel ofte, ke ĝi tegis la vojojn, 
arbarojn kaj kampojn. Fine fariĝis 
tiel malvarme, ke glacio kovris la 
lagojn kaj la maron en la insularo. 
Antaŭ la vintro kaj neĝfalo oni 
povis veturi per aŭtomobiloĵ kaj 
aliaj radveturiioj nur sur la' vojoj. 
Sed nun la glacio kaj la neĝokovri- 
ta tero en arbaroj kaj kampoj estas 
bona vojo por vintraj veturiloj, sle- 
doj kaĵ sledetoj, kiuj glitas sur ĝi. 

Sub la glacio vivas ankaŭ en vint- 
ro la fiŝoj. Poĉjo diras: Eble ni 
povus kapti keikajn fiŝojn, se ni 
eiirus kun la kaptiloj! 

Sed kial ne eliri? respondas Keko. 

Estas tro malvarme! 

Certe estas malvarme ekstere. Sed 
ĉe tio ja helpas varmaj vestajoj, 
instigas Keko. 

Poĉjo konsentas. Li elprenas la 
fiŝkaptilojn el tenejo kaĵ metas ilin 
en keston. Keko prenas siedeton kaj 
Poĉjo eksidas sur ĝi kun benketo kaj 
la fiŝkaptiloj sur la genuoj. Kaj 


Capitro 24 



vestajcj 


eta>-tre malgranda 
cfte -- mult foje 
tegi = formi supra- 
jon. kcvri 
kampo — senarba 
larĝa tero 
glacio: firma kovra- 
ĵo sur malvarma 
akvo 

lago icm gra.nda 
akvo, ĉirkau kiu 
estas tero ĉiuflan- 
ke 

in-sulo — negranda 
tero, kiun ĉirkaŭas 
lagc aŭ maro 
veturi -t antaŭeniri 
per aŭtcmnbilo aŭ 
alia veturiic 
radveturilo vetu- 
rilo 'kun radoj 
neĝokovrita — 
kion neĝo kovris 
giitas = sin movais 
unu sur la alia 
sen radoj 

vLvas: sin mcvas, 
manĝss ktp. 
povus --- necert- 
eco: eble ni havos 
fiŝojn ebie ne 
helpas - faciligas 
iin<stigas • antaŭen- 
igas per admonaj 
vortoj 

teni: havi en mano 
au atingeble 
kesto: ligna ujo 
kvarangula 
genuoj; bildo p 54 






puŝas: formovas per 
Ia nianoj 

er«rg*io fcntc cie 
fcrto 

truo en glacio: 
loko, kie la glacio 
estas rcmpita kaj 
la akvc videbla 
fonto lcko, kie 

akvo fluas el la 
tero 

atendi resti kai 

fari nenicn. ĝis io 
okazos 

peco — parto el tuto 
al iogas:»petas» veni 
baldaŭ pcst mal- 
Jonga tcinpo 
tiras •••- mane rnovas 
al si per pli-malpli 
granda forto 
tuj — sen atendo 
envic • • malĝcjo pri 
tio, ke oni ne 
havas ticn, lcion 
a)ia havas 
pacience ^ sen mo- 
viĝantaj sentcj 



rapide ili veturas al la bordo, dum 
Keko slnitas kaĵ puŝas la sledon 
kun forto kaj energio, 

Sur la glacio la amikoj haltas. 
Tii faras truon en la glacio, simi- 
lan ai fonto sur tero, kie oni prenas 
akvon. Keko eksidas sur la sledeto, 
Poĉjo sur la benketo, kaj ambaŭ 
mallevas la hokon sub la glacion. 

Ofte oni devas longe sidi kaj 
atendi. ĉu la fiŝoj venos por kapti 
)a vermon aŭ alian pecon da man- 
ĝaĵo, kiu kovras la hokon kaj al- 
logas la fiŝojn. Sed nun. Keko bal- 
daŭ sentas ke io tiras je la fadeno. 
Keko suprentiras la hokon kaj tuj 
ievas belan fiŝon sur la giacion. 

Poĉjo alrigardas kun envio. Ta- 
men, li sidas pacience kaj atendas, 

Keko skutas: movas 
per piedo veturilon, 
pcrko sidas en la 
skutsledo kun la 
ilcj sur genuoj 




en la espero, ke ankaŭ li baldaŭ 
havos sian fiŝon, 

Kaj vere ankaŭ Poĉjo fine sen- 
tas ektiron je la fadeno. Li supren- 
tiras la kaptilon, sed ĉu vi povas 
diveni, kion 11 levas el la maro? 
Boton! Kredu aŭ malkredu, estas 
vere malnova, truhava boto. 

Tamen, ankaŭ la boton oni devas 
studi. Kiu scias, pro kio ĝi fikslĝis 
je la hoko. 

Nekredeblel Enestas fiŝo. Granda 
ezoko falas el la boto. 

Poĉjo estas feliĉa. Sed li diras: ni 
devas kunporti hejmen ankaŭ la 
boton. Se ni rakontus al Konjo pri 
la mirinda okazaĵo kaj ne povus 
montri la boton, ŝi certe ne kredus 
nin. 

Komparu la kaptaĵojn de Keko 

kaj Poĉjo: kiu el la knaboj estis 
pli bonsorta? 


espero ĝoja aten- 
do, kun cert/eco 
pri tio, ke io 
venos 


boto: granda pied~ 
vest ajo, vidu bii- 
don 

kred2 3 opir.ias 

vera 

tru hava havas 
truojn 

ne/kred ebla = kion 
cni ne povas kredi 
feliĉa: ĝoja pri tio, 
•ke li havas ĉion, 
nenio mankas 
rakonti: pri/paroli 

ion, kio okazis 
mirinida: io, kion 
cni ne povisaten- 
di nek esperi 
kcmpari: m-eti unu 
apud la alia kaj 
pripensi la malsi- 
milecojn 

sorto: feliĉa aŭ 

maifeliĉa okazajo 


25-a ĉapitro JANTJARO 


56-*a paĝo 



25 . LA KAŜLUDO 


decidi: filcsi sian 

opinion aŭ volon 
pcst pripenso 
kaŝi: meti ien, kie 
cni ne vidas ĝin 
serĉi: rigardi ĉie, 
ĝis oni trovas 
kaŝ^ejo loko. kie 
kaŝi ion 

vestaĵejo: ĉambre- 
to, kie oni metas 
vestaĵojn 

va=ta ^ ionga kaj 
larĝ 2 

aero: la gaso ĉirkaŭ 
kaj super ia tero 
kaj ni 

paŝo la piedo 

tuŝas la tercn ĉe 
ĉiu paŝo 

se nenio okf.zas. oni 
kcmencas enui 
spjri — enigi kaj 
eiisi aeron 
planko: vidu bildon 

ronki: spiri aŭdeble 
dum dormo 


La kokoj kaj Poĉĵo decidis ,ludi 
sinkaŝon. Poĉjo devos serĉi la koko- 
fratojn, kiuj sin kaŝos. 

Poĉjo kovras la okulojn per la 
manoj kaj komencas kalkuli: 1, 2 , 
3, 4, 5, ktp. Sed Keko kaj Kiko for- 
kuras por trovi bonan kaŝejon. 

Jen t la vestaĵejo estas bona kaŝe- 
jo! Keko kaj Riko sidas silente en 
la malvasta vestaĵeĵo. Ili jam bal- 
daŭ sentas mankon de aero. Poĉjo 
ja devus serĉi ilin, sed neniun pa- 
ŝon oni aŭdas. Kio do okazis? La 
kokoj jam enuas atendi, kaj eliras 
por spiri libere. Kaj nun Keko kaj 
Riko ekserĉas Poĉjon. 

Jen Poĉjo sidas kun fermitaj oku- 
loj en angulo de la ĉambro, sur la 
pEanko, kaj dormas. La ronkado 
malkaŝas lin jam de malproksime. 


Paĝo 57 


jantjaro 


ĉapitro 25 




Proverboj 

e 

Kiu ripetas sufiĉe, lernas plej firme. 
Komence malfacila, fine ĝojiga. 

Mi blinde pafos, eble trafos. 

Rido matene, ploro vespere. 
ĉie estas varme, sed hejme plej 
ĉarme. 

as, is. os, us, u, i 

Infano ne ploras, patrino ne scias. 
Kiu sentas — ploras, kiu vidas — 
ridas. 

Kio estis kaj pasis, tion tempo 
frakasis. 

Junulo ludis, maljunulo malsatos. 
Kiu semis, tiu rikoltos. 

De kie ci venis, tien ci reiros. 

Se okulo ne vidus, koro ne avidus, 
Volus kato fiŝojn, sed la akvon ĝi 
timas. 

Ni laboru kaj esperu. 

Unue lernu, poste instruu. 

Ne iru du vojojn per unu fojo. 

Ne vivu kiel ci volas, vivu kiel ci 


blinda -= kiu ne- 
vidas 

trafi = jeti precize 
el la celo 
plori: malĝoji tiel, 
ke akvo fluas el 
la okulo.j 

ĉarma = bela, allo- 
ga, ĝojiga 


frakasis ~ rompiĉ 
je malgrandaj 
pecoj 

juna “ kiu vivis 
malmultajn jarojn 

jun.ulo r- juna 
homo 

rikolti preni Ia 
fruktcjn 

ci - alparoio al unu 
bona amiko, 
anstataŭ »vi» 

avida -- kiu forte 
vohs havi 


povas. 



26-a ĉapitrc 


amikoj amas unu 
la aiian 

paf/ilo = ajo, per 
kiu oni pafas 
morti =■ sen/viv/iĝi 

FEBRUAEO 
A B C D E F G 
12 3 4 

5 6 7 8 9 10 11 
12 13 14 15 16 17 18 
19 20. 21 22 23 24 25 
26 27 28 29 


ieg/anto = iu, kiu 
legas 

suno estas tagmeze 

en sudo 

lando — certa ter- 
parto, ofte kun 
fccmuna lir. ; gvo 
ncrdo kajsudo ?stas 
rektaj mal/cj 
regi - suiperi ĉiujn 
aliajn 

vetero = stato de 
la aero 

frcsto: forta rnal- 
varmo 

vento: moviĝo de 

aerc 

maivarm.ega — tre 
malvarma 

portas vestaĵon = 
havas ĝin sur si 
r.esto = hejmo de 
birdo 





FEBRUARO 


58-a paĝo 


Birdo havas flugilojn por ke ĝi 
flugu. 

Vi amas preni, amu ankaŭ redoni. 
Ne uzu pafilon por mortigi muŝon! 
Vi volus doni ovon por ricevi bovon! 



ĉemizo: vestajo plej iakc; vestajo *ur 
p:’cksima al la ia supra parto 
korpo de la korpo 

26. MALDENSA ESTAS LA NESTO 
DE PIGO 

La leganto certe jam komprems, 
ke la familio Koko ne vivas ie en 
la sudaj landoj, ĉar januaro estas 
vintra monato. Ĝi loĝas iom mal- 
proksime en la nordo. Tie ankoraŭ 
en februaro regas vintraj veteroj: 
hodiaŭ neĝas, morgaŭ frostas kaj 
poste sekvas vento kaj neĝfalo. 

Estis malvarmega tago en feb~ 
ruaro. Pigo, la bela birdo, kiu ĉiam 
portas festan vestaĵon: blankan ĉe- 
mizon kaj nigran jakon, sidis en sia 
nesto kaj sentis malvarmon. La nes- 



Paĝo 59 


FEBRUARO 


ĉspitro 26 


to de pigo ja estas farita el flekseb- 
laj branĉoj, kiujn la birdo kun- 
plektis. Gi do estas tre maldensa. 
La vento serĉis ĉiuĵn truoĵn en la 
muroj de la nesto kaj eniris, kaj 
blovis sur la dorson de Pigo. Fine 
Pigo komprenis, ke li devas serĉi 
pli varman lokon aŭ glaciiĝi kaj 
morti. 

La Pigo do ekflugis, flugadis, kaj 
jam vidis fumon leviĝi. Estis fum- 
tubo de iu domo. Tie interne estis 
varme. Sed Pigo ne volis ĝeni la 
loĝantojn tie. Li simple eksidis sur 
la fumtubo, sur la tegmento, kaj 
sentis sin tie agrable varma kaj fe- 
liĉa. 

Interne en la ĉambro Keko kaj 
Riko sidis hejmece. Pli frue dum 
la tago Keko fendis lignon en la 
lignaĵejo, hakante per hakilo. Nun 
la ligno estas metita en la kamenon, 
kaj ĝi forulas tie per brilanta fajro. 

Tie la fratoj pasigis agrablan 
vesperon en la hejmo, dum frosto 
regis ekstere. 



far.ita oni faris 
ĝin 

fleksi =_ kurbigi 
pkkti _ kunigi per 
interkrucigo 
maldensa tra- 

blov ebla 

blovi < pri hcmo >: 
fari venton per 
sia buŝo 
glaci iĝi 

fumo: varma aero. 
kun kiii fiugas 
tre ege maigran- 
daj karboj 
tubc: lcnga tra ir- 
ejc por fumo, akvo 
ktp. 

interne: inter kvar 
muroj 

ĝeni: havigi laborcn 
aŭ maifacilajojn 
al iu 

tegmento = supraĵo 
de domo 

bcna spnto estas 

agrabla 

hejm/ece: kun hej- 
ma sento 
lign/aĵ/ejo 

hakalo: metala la- 
borilo. per kiu oni 
batante fendas 
lignon 

hakknte = per ha- 
kado 

met/ita oni metis 
ĝin 

kameno estas fajr- 
ejo en ĉambro 
kiam ligno fariĝas 
tre varma kaj 
foriras kiel fumo, 
ĝi brulas per fajro 


r 


26-a ĉapitro_FEBRUARO 


60-a pago 



ŝtup.et aro 


ĉssi finiĝi 

subite: rapide. sen 
paso de tempo 
difekti — malbonigi 
hela pli simila al 
blanka ol al nigra 
skrapi = forviŝi per 
forto ion el la 
supraĵo 

iri laŭ io: sekvi 
proksime al ĝi iom 
longan vojon 
kaŭzo de io estas 
tio, pro kio ĝi 
okazas 

fermi: neebligi trai- 
ron 

kcmforto: agrabla, 
hejmeca. nelaciga 
sento 

hcr to: malagrabia 
sento pri nefarita 
devo 

gasto ali/ulo kiu 
venas amike al 
nia hejmo 
in.viti peti eniri 
prcponi — montri 
ion al iu, por ke 
li uzu ĝin 
.>eĝo. sur kiu oni 
sidas 

kcntenta - kiu ne- 
nion plu volas 
havi 


Sed la agrabla stato ĉesis subite. 
— Kiai eniras fumo en la ĉambron? 
Ĝi ja difektas la helajn murojn de 
ia hejmo! Ili tute nigriĝos! Mi devos 
grimpi sur la tegmenton kaj skrapi 
la tubon, diris Keko. 

Kaj Keko eliris kaj suprengrimpis 
laŭ ŝtupetaro. Sur la tegmento li 
trovis la kaŭzon de la malbono: La 
tubon fermas Pigo! 

Pigo devas foriri, aŭ estos nenia 
komforto inteme. Sed kion fari? 
Estus honto forpeli gaston en la 
froston. Keko decidis inviti lin en 
la ĉambron. 

Keko proponis al Pigo benketon. 
Li mem kaj Riko eksidis sur segoj. 
Kontente Pigo eksidas ĉe la varma 
fajro, en kiu brulas la ligno, kiun 
Keko hakis pli frue. 

La fajro agrable varmigas tiel 
la gaston kiel la hejmanojn. 


r 


Paĝo 61 


FEBRUARO_ĉapitro 27 


Baldaŭ Konjo eniros kun bolanta 
akvo kaj teo en la ĉambron, kaj 
tiam estos vera festo malgraŭ la 
frosto ekstera. Kaj en la amika 
rondo Pigoforgesas sian maldensan 
neston en la arbaro. 


akvo bolas je lOO^C, 
kiam vaporo forte 
eliras 

malgraŭ tio = eĉ 
se tio volas mal- 
helpi 

forgesas: ne plu 

mer.ioras 



mono: moneroĵ 


27. KEKO KAJ RIKO AĈETAS 
TERPOMOJN 

Estis fine de februaro. La terpo- 
moj el la propra kampeto de la 
kokoj jam antaŭ kelka tempo fi- 
niĝis, kaj jam tedis la fratojn vivi 
longe sen ia preferata ĉiutaga 
manĝaĵo. Tial la frata paro decidis 
ekiri al la afabla Urso por aĉeti 
terpomojn. Li ja posedas grandan 
kampon, kie kreskis muite da ter- 
pomoj en la pasinta jaro. 

Kelkfoje en februaro estas milda 
vetero. Tiel estis ankaŭ en tiu ma- 
teno. La ĉielo estis sennuba, tute 
blua, kaj la suno brilis ridetante 
sur la neĝamasoj. Estis tamen iom 
da frosto, kaj la neĝon tegis firma 
krusto, kiu formiĝis dum la nokta 


terpomo = ovofor- 
ma frukto, kiu 
kreskas en la tero. 
kiun oni pretigas 
por manĝaĵo en 
bolanta akvo 
tedo: malagrabio 

pro longa daŭro 
prefer/ata: kiun oni 
preferas 

paro: du personoj 
kune 

afabla: amika, help- 
ema 

aĉeti: mterŝanĝiper 
mono fvidu bil- 
don!) 

po-sedas: havas kiel 
propr/aĵcn 
pas/inta = kiu pasis 
milda: var meta, 

mola 

ĉi-elo: la supraĵo, kie 
la nuboj pendas 
blua: kolorojn vidu 
sur la kovrilo de 
la libro! 

blua estas kruco en 
finna flago kaj 
floro de anemono 
oni ridetas ne/aŭd- 
eble per pli-maLpli 
fermita buŝo 
amaso: granda 
kvanto kune 
krusto: malmola 
supraĵo 


21 -a ĉapitro 


FEBRUARO 


FEBRUARO 


Ĉapitro 27 


62*a paĝo 




degel/inta: kiu de- 
gelis 

degeli: malglaciiĝi 
skii: vidu bildojn 
ski/bastono 
dorso/sako 
rando: simila al 

bordo ekzemple 
inter kampo kaj 
arbaro 

vilaĝo: multaj do- 
moj kune 

bon/ege = tre bone 


promesi: certigi, ke 
oni donos 
pagi: doni monon 
gaja: ĝoja kaj fcon- 
tenta 


prezo: 

- pago 

po 

kilogramo 


adiaŭi: 

saluti 

ĉe 

eliro: 

adiaŭ! 


pordo 

fermas 

la 

eliran 

truon 

de 


domo 

dubi: esti necerta 
pri io f timi, ke tio 
ne fariĝos^ 
sukceso: feliĉa fino 
trans/porti = porti 
de loko al alia 
riproĉi: admone 
mallaŭdi 

sen/kaŭz/e = sen 
kaŭzo 


malvarmo el la akvo, degelinta pro 
la sunbrilo de la antaŭa tago. Estis 
do bonega neĝostato por skii. La 
fratoj elprenis siaĵn skioĵn kaj 
skibastonojn kaĵ surmetis dorso- 
sakojn. Tiel ili ekskiis al Urso, kiu 
loĝis ĉe la rando de la vilaĝo. La 
skioj glitis bonege kaj baldaŭ la pa- 
ro alvenis al la domo de Urso. 

Urso bonvenigis la kokojn afable 
kaj promesis la terpomojn. Prenu 
en la sakon kiom ajn vi povas porti 
sur la dorso. Vi ne devos pagi pli 
multe pro tio. 

Gajaj pro la malalta prezo Keko 
kaj Riko plenigis siajn sakojn. Pro 
avido Keko prenis eĉ iom tro mul- 
te: estis al li malfacile levi la sakon 
sur la dorson. Tamen ili adiaŭis la 
afablan Urson, eliris kaj fermis la 
pordon post si. 

Kial vi prenis tiel multon? de- 
mandis Riko. Mi dubas, ĉu vi 
sukcesos transporti ĉion hejmen. 

Ne riproĉu min senkaŭze! La 


Paĝo 63 





skioj glitas bone kaj la deklivo fa- 
las en la direkto al nia hejmo, ni 
ja loĝas en valo, diris Keko iom 
fiere. 

La skioj vere glitis tre facile laŭ 
deklivo malsupren. Sed venis mal- 
ebenaĵo kiu ĵetis Kekon sur la 
dorson, kaj li restis kuŝanta en la 
profunda neĝo. Riko skiis rapide 
antaŭen kaj ne rimarkis la mal- 
feliĉan okazaĵon. 

Riko alvenis al la hejma pordo 
kaj ekhaitis mirante, kie Keko res- 
tis. Formetinte la dorsosakon kaj 
lasinte ĝin en la domo Riko rapidis 
reen per la skioj, kaĵ baldaŭ li 
trovis Kekon kuŝanta, ne povanta 
ekstari sur la skiojn. La frato ta- 
men helpis lin el la embaraso, 
tenante kaj tirante lin per la ma- 
noj, kaj ĝoje ili kune skiis hejmen 
kun la granda pakaĵo de Keko. 

Kaj Riko konsilis Kekon pensi 
alian fojon pri siaj fortoj, kaj ne 
preni troan ŝarĝon. 


deklivo: surfaco kiu 
iras de alte mal- 
alten 

direktoj: norden», 

suden &c 

valo: malalta kam- 
po int-er altaĵoj 
fiera: sentanta sian 
bonecon 

ebena; supraĵo sen 
altajoj aŭ mai- 
altaĵoj 

kuŝ/anta = kiu ku- 
ŝas 

prcfunida: dika (pri 
akvo, neĝo ktp.) 
miri: senti ion 
stranga kaj ne- 
atendita 

mir/ante = kaj miris 

formet/inte = post 
kiam li formetis 
lasi = restigi 
re/en = al la loko 
de eliro 

embaraso: malfacila 
stato 


pakajo: aĵo kunme- 
tita kaj ligita per 
ŝrniro 

konsili: diri opinion, 
kion iu devus fari 
ŝarĝo: tio, kion oni 
portas 




1 



bona gusto ag- 
rabla sento en la 
buio 

laborema laboras 
volonte 

tranĉ/ilo: vidu bil- 
don! 

tranĉi: labori per 
tranĉilo 

ŝelo: pli maimola 
suprajo de fruktoj 
kaj similaj 

kuiri: prepari 
<manĝon) en akvo 
boJanta 

kuir'ota ~ kion oni 
kuiros 

piaĉas: estas ag- 

rabla 

m arĉas: a nt aŭen - 
iras 

agas: uzas labor- 
ilon, pensas kaj 
labcras 

vigla: rapid aga kaj 
gaja 

pruntitan oni devas 
redoni 

ckupi: preni por sia 
uzo 

hezito: necerteco, 

timo 

kuraĝo: maltimo 

maniero: en kiu 

maniero -■ kiel 


MARTO 

A B C D E F G 
12 3 4 
5 6 7 8 9 10 11 
12 13 14 15 16 17 18 
1& 20 21 22 23 24 25 
26 27 28 29 3C 31 

28. LA DANĜEROJ DE TRANCILO 

La tuta familio ĝojis pri la rice- 
vitaj bongustaj terpomoj. Eĉ la 
juna Poĉjo, kiu ordinare ne estas 
tre laborema, volonte prenis tranĉ- 
ilon kaj komencis senŝeligi terpo- 
mojn kuirotajn. Keko venis rigardi, 
kiel la laboro sukcesas. Sed la la- 
boro de Poĉjo ne plaĉis al Keko: 
al li ŝajnis, ke ĉio marŝas tro mal- 
rapide. ĉu Poĉjo do timas la 
tranĉilon aŭ ĉu li estas mallabo- 
rema? Keko ekdiris kolere: Kial 
vi ne agas pli vigle? Pruntedonu al 
mi la tranĉilon kaj lasu min 
montri kiel oni tenas la tranĉilon! 

Keko okupis la seĝon de Poĉjo 
kaj sen hezito kaj kuraĝe li ko- 




mencis uzi la tranĉilon en maniero 
de majstro. Sed la tranĉilo estis 
pli akra ol li kredis. Apenaŭ li faris 
la unuan tranĉon, kiam la klingo 
tuŝis lian fingron kaj ruĝa sango 
ekfiuis, 

Keko nun sidas kaj pentas sian 
troan kuraĝon. La vundita mano 
estas ĉirkaŭita per bandaĝo, kaj 
Keko konsentas, ke oni devas esti 
pli singarda dum la laboro, kaj ne 
uzi akrajn laborilojn senzorge kaj 
forgesante la danĝerojn. 

Sed Poĉjo daŭrigis malrapide 
la senŝeligon. Poste Patrino Kokc 
kuiris la terpomojn en pura akvo 
kaj vaporo. Kaj ĉiuj kunvenis en 
)a manĝoĉambro por manĝi la 
bongustajn kuiritajn terpomojn. 

Keko sidas ankoraŭ tre serioza 
ĉe la tablo. Konsolas lin tamen tio, 
ke ne difektiĝis la dekstra mano, 
kaj li povas sen malfacilaĵo par- 
topreni la manĝadon. 


majstro: alte ŝatat-a 
instruiat-o 
akra: tranĉopova 
apenaŭ = ne pii ol 
klingo: tranĉanta 

rancio 

ruĝaj estas framboj 
kaj vakcinioj 
sango: la. ruĝa fiu- 
ajo de la korpo 
penti: senti malĝo- 
jon pri malbona 
faro, kun volo ne 
plu fari tiel 
vundi: kaŭzi difek- 
ton, el kiu fluas 
sango 

bandaĝo: vidu bil- 
donl 

sin gardi: konduti 
tiel, ke malbona 
scrto ne povu 
veni 

zorgi: pensi pri ri- 
medoj certigi bo- 
nan sukceson 
danĝero: ebleco de 
malbono aŭ mal- 
feliĉo 

pura akvo: nur ak- 
vo kaj nenio alia 
vapcro: akvo kiel 
gaso 

kuirita: tio, kion 
oni kuiris 

serioza ~ san rideto 
kon.soli miidigi la 
malĝojon 


2£ka ĉSipitro_MARTO 


66«*a psĝo 



urmidŭ 


EKV4TŬR0 


terglobo 

des = laŭ tio, an- 
koraŭ 

latitudo: largeco de 
la ter/globo, kal- 
kulite de ekva- 
toro 

grado = de 

rondo (tricent- 

sesdek/ono) 



egala, = precize sa- 
ma 

tag/nokt/egal/iĝo: la 
tago kaj nokto 
estas egale longaj 


klara ĉielo = sen- 
nuba 

serena: sunplena, 

sennubŭ, ridanta 
antaŭ/diri: diri, kio 
estos 


29. LA STRANGA NEĜULO 

Plej mirinda en la norda vintro 
estas la iom-post-ioma kreskado 
de lumo, La plej mallonga tago — 
en decembro — estas en tempo, 
kiam la vintro apenaŭ komenciĝis, 
Ĝi estas ofte senneĝa kaj tial des 
pli malluma, kaj ĝi ne daŭras pli 
ol 5 kaj tri kvaronojn da horoj, je 
la latitudo de 60 gradoj. Sed 
neĝas kaj ekfrostas, fariĝas vera 
vintro — kaj la tago plilongiĝas. 
La novjara tago jam estas ses 
horoĵn longa, kaj en komenco de 
februaro ĝi atingas 8 horojn. Kaj 
en marto, la dudek-unuan, okazas 
la tagnoktegaliĝo — la tago 
atingas 12 horan longecon. Ciutage 
post la novjaro oni povis rimarki 
la piilongiĝon de la tago, la suno 
grimpis pli kaj pli alten kaj gia 
varmiga forto kreskis. Kiam suno 
estis malalte, klara ĉielo signifis 
froston, sed nun jam serenaj tagoj, 


Pr.ĝo 67 


MARTO 


ĉapitr-o 29 



dum kiuj la neĝo ekdegelas kaj 
moliĝas, antaŭdiras printempon. 

Kies estas la domo, kiun ni vidis 
en tia, printempon antaŭdiranta, 
tago en marto? Estas la dometo de 
la familio Koko, kaj en ties korto 
ni vidis strangan negulon. Sed ni 
rakontu, kiel ĝi fariĝis. 

La neĝo estis mola kaj facile 
formebla per premado, kaj la aero 
estis agrable milda. Keko kaj Kiko 
eliris en la propran ĝardenon kaj 
komencis ruli grandajn neĝbulojn. 
La bulojn ili levis unu sur la alian. 
Riko prcnis lignan ŝovelilon, per 
kiu oni forŝovelas la neĝon por 
malfermi vojetojn, kaj provis ĝin 
por ebenigi la kunligon de la buloj, 
seti tio ne sukcesis bone, pro la 
moleco de la ligno. Li do prenis 
ansfcataŭe feran fosilon, kaj nun la 
ligoj fariĝis glataj. Baldaŭ staris 
la korpo de la neĝulo. La kapo 
fariĝis el iom pli malgranda bulo, 
kaj ankaŭ la ĉapelon Keko faris el 


printempo: degelo 

de neĝo kaj re- 
viv/iĝo de la n-a- 
turo 

kies domo: kiu ĝin 
posedas? 

ties korto: korto de 
tiu 

stranga: nevidita, 

neatendita, mir- 
inda 

premi: teni forte 
per la mano por 
malvastigi, mal- 
grandigi 

ĝardeno: korto, kie 
kreskas fruktar- 
boj ktp. 

bulo: pli-malpli 
ronda objekto 
ŝoveli: forpuŝi ne- 
ĝon aŭ supraĵon 
de tero 

provi ion: uzi ĝin 
por vidi, ĉu ĝi 
estas bona 
kun/Iigo: loko kie 
du aĵoj tuŝas unu 
la alian 

fero: la plej multe 
uzata metalo (Fe) 
fosi: fari truon en 
la tero 

glata: tre ebena 



ĉapelo: kapvestaĵo 



Paĝo 69 


MARTO 


Ĉapitro 29 


29-a ĉapitro _ MARTO 


68-a paĝo 



brako estas eistar- 
aĵo f kiu finiĝas per 
la mano 

dentoj en la buŝo 
maĉas 

maĉi: malgrandigi 

manĝaĵoni en la 
buŝo 

haroj: maldikaĵ, 

Ion-gaĵ aĵoj sur la 
kapo 

nazo: per kiu ni 
spiras 

taŭgas: estas uzebla 
lign/ero: malgranda 
parto de ligno 
butono: flksilo de 
vestaĵo 

kuir/ejo: ĉambro, 

kie oni faras 
manĝaĵojn 
radio-aparato (bildo 
sur paĝo 67) 
anonci: sciigi 
atend/ebla 
ataki — subite ek- 
bati malamikon 
suferl: sub/met/iĝi 

al malbonaĵo 
de/form/iĝos: ŝanfos 
sian formon 
ombrelo: vidu bil- 
don 

guto: aikv/ero 


neĝo, same la brakojn. La okuloj 
fariĝis el lignokarbo kaj same la 
dentoj en la buŝo — la neĝulo ja 
devas povi ankaŭ maĉi la manĝaĵ- 
on. llarojn la neĝulo ne bezonas. 
ĉar la ĉapelo kovras la kapon. Kiel 
nazo taŭgas lignero* Ankoraŭ la 
nigraj karberoj taŭgas por butonoj 
sur la jako. Tiei la neĝuio estis 
preta. Nur la ŝovelilon li ankoraŭ 
ricevis en la maldekstran manon. 

La fratoj eniris. Riko iris en kui- 
rejon kaj Keko malfermis la ra- 
dion. Tie oni anoncis pri la 
atendebla vetero: plivarmiĝos, 
kelkloke pluvos akvo. . . 

Keko ektimis, kio okazos al la 
neĝulo, se la pluvo atakos ĝin! Ĝ-i 
ja suferos pro la varma akvo, eble 
eĉ degelos kaj tute deformiĝos! Mi 
devas helpi ĝin. 

Keko elkuras tra la pordo kun 
omhrelo en la mano. Li tuj rimar- 
kas, ke jam falas gutoj. 




Sed nun la neĝulo staras grave 
kvazaŭ grandsinjoro, tenante 
ombrelon super sia kapo. 

Kaj ĉiuj preterirantoj rigardas 
kun miro la neĝulon, kaj kelkaj el 
ili mokas pri ĝi. 

Sed kiam Konjo vidis la neĝulon, 
ŝi tuj ekpensis pri enigmo kaj vokis 
Kekon kaj Rikon: 

Fratoj, ĉu vi povas diri, kio es- 
tas tio: 

Muelejo supre, tenejo malsupre, 
densa arbaro sur la muelejo; la 
muelejo havas unu pordon, kvar 
fenestrojn kaj duoblan fumtubon, 
sed ia tenejo estas senfenestra. 

Keko: Estas homo! 

Riko: Kiel povas esti homo? 

Keko: Muelejo estas la dentaro, 
pordo estas la buŝo, fumtubo la 
nazo... 

Riko: Jam mi scias: okuloj kaj 
oreloj estas la fenestroj kaj stoma- 
ko la tenejo. Kaj la haroj estas la 
densa arbaro. 

Konjo: Bone divenita! Vi ricevos 
sukeraĵojn kiel premion! 


grava: fiera, grand- 
ŝajna 

kvazaŭ: tute simila 
al 

preteriri = pasi 
moki = malŝate 
ridindigi 


muelejo: bildo mal- 
supre 


stomako: kien iras 
la manĝaĵo 




30^a ĉapitro 


Dio: la plej supera 
estaĵo 


sterni: ebenigi, larĝ- 
igi 

sor.orilo: aŭdebla 

re.konilo pen- 
danta ĉe la kolo 
de bovinoj & aliaj 
bestoj 


ŝovi: en'puŝi 
fremda: ne/propra 
vazo: ia ujo 
elekti: preni prefe- 
ratatt el multaj 
proponataj 


posed/ata de iu — 
iu posedas ĝin 


MARTO _ 7Q*a paĝo 

30. PROVERBOJ 

kiam = je kiu tempo 

Kiam kato forestas, tiam la musoj 
festas. 

Ne ĉiam daŭras malbona vetero, 
ne ĉiam daŭras homa sufero. 

Dio ĝuste faras, neniam eraras. 

Kiam kato jam formanĝis, forpelo 
ne plu helpos. 

kiel = laŭ kiu maniero 

Kiel oni sternas, tiel oni dormas. 

Unuj diras mensogon kiel veron, 
aliaj veron kiel mensogon. 

Neniel musoj pendigos sonorilon 
al la kolo de kato. 

Se vi iel povos, neniel lasu. 

kial = pro kiu kaŭzo 

Kial ŝovi la nazon en fremdan 
vazon. 

Li tro rapidis, tial falis. 

Ĉial estu singarda elektante 
amikojn. 

kies = posedata de kiu 

Kies gasto mi estas, ties feston 
mi festas. 

Ĉies hundo estas nenies hundo. 


Paĝo 71 


APRILO Capitro 30 


Tabelvortoj (dua parto) 


enhavo 

demando 


respondoj 





recerta 

certa tuta 

ne/a 

ekster 

tabelo 

tempo 

kism 

iam 

tiam 

ĉiatm 

neniam 

je la trla horo 

maniero 

Kiel 

iel 

tiel 

ĉiel 

neniel 

ĝentile, 

kuraĝe 

kaŭzo 

kial 

13.1 

tial 

ĉial 

nenial 

pro via 

peto 

posedo 

kies 

ies 

ties 

ĉies 

nenies 

mia, de 

la patro 


Specialaj uzoj de »kiel»: 

Li salutis nin kiel la posedanto 
de la domo = estante la 
posedanto. 

Li salutis nin kiel gastojn = ĉar 
ni estas gastoj. 

Keko kuris preskaŭ tiel rapide 
(aŭ: same rapide, egale rapide) 
ksel Poĉjo. 


preskaŭ = roe tute, 
sed ne rnankas 
multe 


APRILO 


A 

B 

C 

D 

E 

F 

G 

1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 

19 

20 

21 

22 

23 

30 

24 

25 

26 

27 

28 

29 

Pro 

aprila 

ŝerco 

kaj 

ŝanĝiĝ< 


vetero gardu vin zorgeme. 

Post sunbrilo pluvo, post rido 
pJoro. 



31-a ĉapittŭ_APRILO_ 72-a paĝo 


31. DANĜERA AVENTURO 

En aprilo la printempo marŝas kun granda rapideco, 
La neĝo degelas, kaj ĉie estas aŭdeblaj agrablaj sonoj:* 
murmuretas la riveretoj, kiuj estas plenaj de vigle 
fluanta akvo. La unuaj kantobirdoj jam revenis de sia 
longa vintra vojaĝo al malproksimaj, fremdaj landoj: 
la muzika kanto de alaŭdo sonas alte en la blua ĉielo. 
Dum kelkaĵ tagoj pluvas varmeta akvo el la nuboj, 
kaj kiam ili dispeliĝas — tio estas, la vento pelas ilin 
al ĉiuj direktoj — la suno briias varme, kaj tiel el la 
tero kiel el la restaĵoj de neĝo leviĝas vaporo supren. 

Estis tia suna tago en aprilo, kiam Keko kaj Riko 
eliris allogitaj de la freŝa vento al la bordo de lago. 
Tuj ili vidis, ke la glacio jam estas romp r ita. La tento 
(allogo al malbonaĵo) estis granda. 

— Vidu, kiel grandaj glacipecoj naĝas sur ]a akvo! 
diris Riko. 

— Ili estas vere grandaj pecoj de glacio, kiuj tie 
flosas — kiel oni diras pri senvivaj objektoj kiuj 
moviĝas sur la supraĵo de akvo. Fakte (= verdire), 
la glacipecoj estas kvazaŭ grandaj flosoj, diris Keko. 

— Sed certe estus danĝera aventuro veturi per unu 
el ili. 


* Rigardu ankaŭ vortkLarigojn sur la paĝoj 118—120. 


Paĝo 73 _ APRILO _Ĉapitro 31 


— Mi tamen volus tion provi, ili vere ailogas min. 
Ne estas danĝere, ĉar nur vento pelas ilin; se estus 
rapidflua rivero kaj akvo/falo, estus tute alia afero. 

— Ne forgesu, ke la gepatroj admonis nin eviti la mal- 
fortikan kaj rompiĝeman glacion kaj ne iri sur ĝin, 
Vi devas obei iliajn admonojn. 

— Ne diru al mi ordonojn, respondis Keko. Vidu kiel 
granda kaj fortika peco de glacio estas tie, kie la bordo 
kurbiĝas internen. Sur tiu mi volas veturi. 

Kaj Keko paŝis al ia bordo kaj saltis sur grandan 
glacifloson en la golfo. Sed kio okazis? La printempa 
glacio estas malfortika kaj pro la bato de la salto la 
floso tuj dis/pec iĝis kaj Keko falis en la malvarmegan 
akvon. Li ektimis, kaj ekkriis: vokis kaj petegis helpon, 
Forte, laŭte sonis liaj krioj, sed neniu estis proksima 
krom Riko. 

Riko tamen estis fidela amiko de sia frato, kaj li 
tuj agis: li ne perdis eĉ unu sekundon por pripensado. 
Li kuris al la borda arbaro kaj prenis longan bastonon, 
veran stangon. Kaj tiun li puŝis en la golfon kaj etendis, 
ĝis Keko povis kapti ĝian finon. Nun Riko tiris forte, 
dum Keko tenis la stangon per siaj manoj. Kaj tiel 
iii kune sukcesis al/ter igi Kekon. 

Ambaŭ fratoj kompreneble kuris rapide al la hejmo, 
por ke Keko ne malvarmumu kaj fariĝu malsana. Keko 






L 



33>a ĉa.prtro _ APHILO _ 74-a paĝo 

tuj malvestis sin kaj kuŝiĝis en la lito, dum Riko al- 
portis brullignon kaj komencis heĵti la ĉambron, por 
ke estu varme al Keko. Patrino alportis kruĉon kun 
varma suko kaj boteleton da kuracilo kontraŭ (** por 
malhelpi alvenon de) malvarmumo. 

Keko humile (= malfiere) petis pardonon pro sia 
troa kuraĝ/emo kaj promesis estonte memori la admo- 
nojn eviti danĝeron, kaj atenti pri ĉiu alia peto kaj 
averto de la gepatroj. 

La patrino nenion diris, ĉar ŝi opiniis, ke la aventuro 
estis sufiĉa instruo, kaj ne estas necese plu averti Ke- 
kon kontraŭ rompiĝema glacio. 


32. KEKO REGALAS PER FLANOJ 

Feliĉega pri tio, ke li estas savita el morto per la 
energia agado de Riko, Keko decidas aranĝi (= estigi, 
ordigi) festenon por sia frato. Li servos bonan inanĝ- 
aĵon; li volas mem friti platkukojn aŭ flanojn, kiel oni 
ankaŭ nomas ilin. Por tio li hejtas la fornon en la 
kuirejo kaj pretigas paston en larĝa ujo. Sur la varman 
platon de la forno li metas la paton, en kiu li fritos la 
flanojn kun butero (kiun oni ricevas el la lakto de 
bovinoj). Ĉion tion vi povas vidi en la unua bildo: 
Keko staras tie kun tranĉilo en la maldekstra mano. 
Kaj per la dekstra li tenas kuleregon en la ujo, kie li 
miksas la paston. E1 la pato jam leviĝis vaporo en la 


Paĝo T5_APRILO_Ĉapitro 32 


aeron, kaj la odoro de la vaporo allogis Rikon kaj 
Poĉjon en kuirejon. Ili divenis, ke estos io bongusta por 
la buŝo, kaj venis por gust/umi (aŭ provi la guston). 

— Ĉu vi jam flaris la odoron? demandis Keko. Nu, mi 
ja intencis (= pensis kaj volis) inviti vin al festeno, 
kaj nun vi vidos, kiel lerta mi estas, Mi tuj faros 
vidindan artaĵon per mia mano: mi jetos ia flanon en 
aeron por tumi ĝin kaj rekapti per la pato. 

— Tion fakte mi Ŝatos vidi. Estas surprizo, neatendita 
novaĵo, ke vi lemis la arton de kuirado kaj ricevis la 
titolon kaj gradon de kuiristo. (Kuir/isto vivas per 
la kuirarto, dum tiu, kiu kuiras okaze estas kuir/anto). 

— Nu, mi estas nur kuiranto, sed mi povas konkuri 
kun la plej lerta kuiristo, fanfaronis tro fiere Keko. 

Sed kio okazis? La flano fiksiĝis en la plafono. 

— Estis ja mirinda artaĵo, sed ne tute tia, kiel vi 
fanfaronis, ŝercis Riko. 

— Pro tio ne estas necese plori nek fluigi larmojn el 
la okuloĵ, diris Keko. Mi povas forskrapi la flanon ei 
la plafono kaj savi ĝin de perdiĝo. 









32-a ĉapitro 


APRILO 


76-a paĝo 




Dirite kaj farite.^Sed Keko ricevis ĉapon (malgrandan 
kapvestaĵon) el la flano, kai la amikoj iĝis preskau 
senspiraj (ne tute, sed multo ne mankis) pro rido. 

— Mi sufokiĝos pro rido, ĉesu jam, diris Poĉjo. 

Keko daŭrigis la fritadon pli zorgeme, kaj baldaŭ 
pretiĝis granda amaso da flanoj. 

Intertempe Riko kaj Poejo metis sur la tablon tri tele- 
rojn, kaj por ĉiu tranĉilon kaj forkon, Kaj nun la amikaro 
eksidis apud la festena tablo kaj regalis sin per la flanoj. 
Kaj certe la manĝaĵo bone gustis al ili ĉiuj. Kun bona 
apetito ili formanĝis ĉion ĝis la lasta peco. Fine Poĉjo 
demandis: 

— ĉu vi tute forgesis la trinkaĵon? Almenaŭ mi soifas 
kaj volus havi lakton. 

Lakto estis alportata. 

Sed la humoro de Keko ne estis tute bona. Nenion li 
volis konfesi al la aliaj sed li pensis sekrete (nenion 
dirante al ili), ke troa fanfarono ne valoras, nek pagas 
sin: ĝi kondukas (irigas) neeviteble al honto. 



Paĝo 77 


MAJO 


ĉapitro 32 



Poĉjo frestotremas 


Proverboj (ant, int, ont) 

ŝvitas kuŝemulo manĝante, frostotremas laborante. 

Ploranton ni evitas, ridanton ni imitas ( = faras same 
kiel li). 

Kiu ridis eliranta, ploros revenanta. 

Eliris ridante, revenos plorante. 

Antaŭen volas la vivanto, malantaŭen rigardu 
mortinto. 

Estinta amiko estas danĝera malamiko. 

Suferinto pli valoras ol lerninto. 

Azeno naskinta, azeno mortonta? (Azeno estas simila 
al ĉevalo; ŝerce oni nomas azeno iun, kiu nenion kom- 
prenas. — Naski — doni vivon ai ido). 

Uzu tempon estantan, antaŭvidu estontan, memoru 
estintan. 


* La senco estas: kiu jam faris sian servon. lin oni ne 
plu valorigas. 




M 

A J 

O 


A 

B 

C 

D 

E 

F 


1 

2 

3 

4 

5 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

14 

15 

16 

17 

18 

19 

21 

22 

23 

24 

25 

26 

28 

29 

30 

31 





1 


33-a ĉapatro_MAJO__78-a pftĝo 





33. LA UNUA DE MAJO 

La unuan de majo oni festas kiel la unuan tagon 
4e somero: (ja sezono (aŭ parto de la jaro), dum kiu la 
vivo de la kreskaĵoj estas plej riĉa kaj viglaĵ, kvankani 
la varmo ankoraŭ diim pluraj semajnoj estas nefidinna 
— necerta, Precipe (aparte, speciale) dum la noktoj la 
temperaturo ofte falas sub nulon, kaj estas ankoraŭ 
tro frue fari printempan semadon. 

La unua de majo do estas la kamavala tago en la 
Nordo, Tiam oni distras (ĝoĵigas, malenuigas) sin per 
diversaj amuzaĵoj kaj petolaĵoĵ (ŝercaj agoĵ). Ciu volas 
aĉeti al si atmenaŭ unu balonon, plenigitan per gaso, 
kaj lasi ĝin flirti — moviĝi vigle kaj neregule — en la 
aero. Tial ankaŭ Urso volas eluzi la okazon kaj okupi 
sin kiel vendisto, por gajni monon. Li eliras kun granda 
fasko da balonoj vendotaj. Ui brilas en la suno kun mul- 
taj koloroj; verdo de herboj, ruĝo, flavo kaj bluo de 
printempaj floroj. 

Ankaŭ Poĉjo venis al la urbo kaj promenis (iris, 
iradis) sur la stratoj, por rigardi ĉion. En iu strat- 
angulo li renkontis Urson, la balonvendiston. Apude estis 
grupo da aĉetantoj, sed Poĉjo nur rigardis kun envio 
iom flanke, ĉar li ne havis la necesajn monerojn. 

A1 Urso estis tamen malfacile teni la faskon de 
balonoj samtempe kiam li akceptis (alprenis) monon, 


Paĝo 79_ MAJO __ĉapitrp 33 




donis la balonon kaj eble devis redoni troan monon. 
Li petis, ke POĉjo bonvolu teni la balonfaskon inter- 
tempe, 

Sed kiam Urso, la vendisto, faris la komercon, okazis 
malfeliĉa akcidento: Foĉjo estas malgranda kaĵ tiel 
malpeza, ke la balonoj povas porti lin, kaj li ekflugis 
en la aeron! 

Urso postkuris kaj kriis heipon per laŭta voĉo. Porko 
nenion timis: li tenis persiste la faskon en la mano, kaj 
ne lasis ĝin forflugi kaj perdiĝi. Fine la vento puŝis lin 
kontraŭ foston, kiun li kaptis per la libera mano. Kaj 
nun la minacinta akcidento jam estis venkita. Urso 
alvenis kaj helpis Poĉjon malsuprengrimpi. 

La malriĉa balonvendisto estis dankema al Pocjo pro 
tio, ke li ŝparis al li per sia heroa (kuraĝega) ago la 
multekostan balonaron, Bonvolu, sinjoreto, li diris al 
Poĉjo, elekti al vi la balonon, kiun vi plej ŝatas, 

Kun brilaj okuloj kaj danko sur la lango Poĉjo prenis 
balonon flavan kiel la floroj de tusilago (rigardu la 
bildon sur la malantaŭa kovrilo de la libro!), kaj Urso 
donacis (donis senpage) ĝin, bonvole kaj kun plezuro. 

Poĉjo kaj Urso premis la manon unu al la alia, kaj 
Poĉjo ekiris promeni kun Keko, ĝoja pri la feliĉa 
mateno. 



34-a ĉapitro _ MAJO _ 80-a paĝo 

34. DE PRINTEMPO AL SOMERO 

La venko de la lumo progresas — ni restas ĉiam sur 
la latitudo de 60 gradoj. Se en marto la tago atingis 
la longecon de la nokto, en komenco de majo ĝi jam 
estas kun siaj 16 horoj duoble tiom longa kiel la nokto, 
jam nur 8-hora. Kaj antaŭ la fino de la monato ĝi 
atingas 18 horojn. Sed ne nur tio: la krepusko vespera 
kaj matena pli kaj pli lumiĝas kaj fariĝas pli kaĵ pli 
longa. Loĝanto de sudaj regionoj (landoj, terpartoj) 
apenaŭ povas imagi, kion tio signifas. La sorĉa, ĉarma 
lumo sen/ombra penetras (en- kaj trairas) ĉien, ĉir- 
kaŭante kaj volvante la naturon kvazaŭ per malpeza, 
hela vualo (vestaĵo de kapo simila al reto kun mal- 
grandegaj truoj kaj tre maldikaj fadenoj), kiu nenion 
kovras nek nevidebligas. Kaĵ tiu lumsorĉo estas tiel 
forta, ke ĝi superas la brilon de la luno, kaj neniu 
stelo sur la ĉielo estas videbla, kvazaŭ ili tute estingiĝis 
(perdis la lumon). Restas nur la luma tago kaj la 
sennokta nokto! 

Intertempe la kreskaĵaro vekiĝis el la vintra dormo. 
Jam meze de la neĝamasoj, la arbetaĵoj, salikoj, montris 
siajn burĝonojn: ili dikiĝis, ŝvelis, kaj el sub la ŝelo 
aperis (ekvidiĝis) molaj, blankaj buloj, kiujn la infanoj 
nomas »katoj», kaj baldaŭ ĉi tiuj floraroj elpuŝis la 
flavajn stamenojn, kiuj poste allogas insektojn, antaŭ 
ĉio abelojn, al kolektado (serĉo kaj kunmeto) de la dolĉa 
(sukergusta) florsuko, mielo, kaj de la flava florpolvo. 
Kaj tuj post la fordegelo de la neĝo la kampoj verdiĝas 
per la ekkreskantaj herboj. Sed nur en majo la unuaj her- 
boj montras florojn: la tusilago kun flava florfasko en 


Paĝo 81_MAJO_ĉrcitro 34 



1 Pcĉ.io ĉe abeioj. — 2 Arbotrur.kc ke.j kvr*r folioj. — 3 Bran- 
ĉeto de padnsc kur. ficrc-j. — 4 Kcnvalo. — 5 Betulo iclt?. 
arbo). 


supraĵo de rekta trunketo sen branĉetoj aŭ folioj. La 
radiko, subtera parto de ia kreskaĵo, pli poste en so- 
mero elpuŝas grandajn foliojn — kiam la floroj jam 
antaŭ longe estas velkintaj (mortintaj). Poste, ĉirkaŭ 
la mezo aŭ fino de majo, ekaperas la anemonoj kun 
bluaj floroj, la arbeto paduso elburĝonigas siajn longajn 
florarojn blankajn, kun forta agrabla odoro. Almenaŭ 
dum la unuaj semajnoj de junio ekfloias konvalo. 
la »maĵa lilio» kun siaj blankaj »sonoriloj ■>. La progre- 
son kronas fine la floroj de pomarboj kaj sorpoj, kiuj 
kvazaŭ somera neĝo vestas la arbojn. Sed tiam ni jam 
estas meze de junio. 

Ne malpli ĝojiga estis la elburĝoniĝo de la folioĵ de 
multaj arboj. La blankatrunkaj betuloj unue elpuŝis 
tre malgrandajn, flaveverdajn pintojn de folioj, kvazaŭ 
orelojn de musoj — oni parolas pro tio pri musorelaj 
folietoj — dum la unuaj varmaj semajnoj de majo. 
ĉio dependas de tio, kiom la noktaj frostoj — ankoraŭ 
oftaj en majo kaj eĉ en komenco de junio — mal- 
rapidigas la evoluon. Sed la folioj kreskas, pligrandiĝas, 
ilia verdo fariĝas pli malhela, kaj fine, post mezo de 
junio jam tute kaŝas la nudecon de la betulaj branĉoj. 



35-3 ĉapitrĵ 


MAJO 


82-a psĝo 


Kiom da herboj elkreskis intertempe, kaj kiom da 
diverskoloraj floroj jam ornamas (plibeligas) la some- 
rajn kampojn, estas neeble rakonti. Ni nur konstatas 
(notas la fakton): la lumo kaj la someraj koloroj 
superregas la nordan naturon, 

La bildojn de diversaj kreskaĵoj supre menciit-aj vi 
tro^os sur la lasta paĝo de kovrilo de ĉi tiu libro. 

35. BUMERANGO SIN REĴETAS 

En bela maja tago Keko kaj Riko faris ekskurson 
(promenon. eliron) ai arbaro kaj herb/ejc-j. Keko volis 
montri al Riko kiel lerta H estas. Li jam sekrete ekzercis 
sin en la ĵetado de bumerango. Kaj ekzercado eiam 
donas arton kaj kapabEon. Vidu kiei lerte Keko ĵetas: 
eiuioje ia bumerango revenas al liaj piedoj. 

Riko pensis, ke estas ia sorĉo aŭ mistifiko (ŝerca kaŝo 
aŭ mensogo) en tio. Lasu ankaŭ rnin provi, li petis. 

Keko gentile permesis aJ Riko fari provon. Li ĵetis 
kun granda forto, kaj ambaŭ jam pensis kaŝe, ke la 
burnerango perdiĝos sen reveno. 

Sed. terure: kia estis Ia sorco de Riko! La bumerango 
revenis kun laŭta bruego, terure forta kaĵ sonora. Kaj 
dume ĝi estis sin ŝanĝinta en aeroplanon! Pro timo 
amtaaŭ fratoj falas surdorse sur Ja herbejon. 



Paĝo 83 


JUNIO 


ĉapitro 35 



Tamen, ne tiel grave; la aeroplano preterflugis trans 
la herbejon kaj malaperis malantaŭ la arbaro kaj 
monto (altaĵo). 

Kaj fine eĉ la bumerango revenis! 

Kies ĵeto estis pli bona, malgraŭ la diferenco (mal- 
simileco) en ekzercado? 


Proverboj (at, it, ot) 

Korvo ne blankiĝas lavate (= per lavado). 

Ne bela estas amata, sed amata estas bela. 

Ne ĉiu insultato (kiun oni forte mallaŭdas) estas ŝtelisto 
(kiu prenas sen permeso fremdan ajon). 

Kia regalato, tia regalado. 

Vojon batitan herbo ne kovras. 

Vazo rompita longe sin tenas. 

Bone farita, multe gajnita. 

Malbone akirita (ricevita), baidaŭ perdota. 


Malantaŭe lasita, antaŭe trovota. 


JUNIO 


A 

B 

C 

D 

E 

F 

G 





1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 

19 

20 

21 

22 

23 

24 

25 

26 

27 

28 

29 

30 







36-a ĉapitro 


JUNIO 


84-a paĝo 


JUNIO 


Ĉaipitro 37 






36. DANĜEROJ DE LA ĈEFVOJO 

Keko kaj Riko libertempas en somerdometo, kiu 
apartenas al ilia avo (patro de patro aŭ de patrino). Ĝi 
estas lia propraĵo. Ci kuŝas en bela ĝardeno apud bordo 
de lago, kaj granda arbaro estas proksime ĉiuflanke. 
Sed la ĉefvojo (granda vojo) ankaŭ ne estas malprok- 
sima. La fratoj, nepoj de la avo ludas kaj promenas 
ĉie en la ĉirkaŭaĵo, kaj ili ankaŭ venas al la vojo kun 
siaj ludiloj. Tie ili renkontas maljunan kapron kun 
longa barbo sub ia buŝo, kiu avertas ilin: ne ludu sur la 
strato. Ĝi estas tro danĝera ludejo, kaj vl certe pentos. 

Sed estas vane (sensukcese) ilin admoni, kiam i)i 
ĝoje kaj vigle ludas. For la skutilo kiel ankaŭ por la bela, 
ronda pilko la ebena vojo estas la plej bona ludejot 

Sed apenaŭ la maljunulo foriris, kiam aŭdiĝas trum- 
petado kaj aperas granda aŭtobuso rapide veturante. 
La knaboj diskuras por sin savi kaj ne restas tempo 
por zorgi pri la ludiloj. La aŭtobuso veturas rekte 
kontraŭ la skutilon kaj trans la pilkon. La unua 



Pcgc 85 


dispeciĝas kaj la dua krevas per bruo kvazaŭ pafo, 
kiam la aero estas elpremata per la rado de la aŭto. 

Pli multe valoras la suferinto ol la instruito. Sed 
la instruo per sperto ĉiam kaŭzas doloron kaj malĝojon. 
Tiel pensas la fratoj kiam ili varmkore karesas kaj ame 
tuŝas la difektitajn ludilojn. 


37. LA JOHANA TAGO 


tn/1 \ 

prrrtv 


Unu hirundo ne alportas someron. Sed jam alvenis 
hirundoj en grandaj aroj. En longaj vicoj ili sidas sur la 
telefonaj dratoj, ili flugas rapide tien reen, konstruante 
siajn nestojn en la subtegmentoj, en dometoj, staloj (kie 
loĝas la hejmaj bestoj) kaj en aliaj konstruaĵoj, ĉiam 
aŭdigante sian ĉirpadon. 

La kokoj kaj Poĉjo ĝuas la someron (sentas plezuron 
pro ĝi). Ili naĝas en la varma akvo de la lago kaj 
banas sin en la sunradioj sur la* bordo, kies sablon la 
moviĝo de ondoj de la akvo faris ebena kaj mola. Poĉjo 
miris, kiel la sablo povas esti mola, kvankam ĝi konsis- 
tas el malmolaj pecetoj de monto aŭ ŝtono, sed Keko 
respondis, fiera pri sia scio kaj kono, ke la plej grandaj 
sableroj estas du milimetrojn longaj kaj larĝaj, kaj 
la plej malgrandaj apenaŭ mezuras kvinonon de mili- 
metro. Do la haŭto ne sentas la unuopajn malmolaĵn 
sablerojn, kiam oni kuŝas sur ili. 

Sed la amikoj ne nur ludas. Proksimiĝas la Johana 
tago, la festo de lumo, kiun oni tra/vivas en sabato 
pleĵ proksima al la plej mallonga nokto; tiu daŭras ĉi 
tie nur kvin horojn, se oni kalkulas de sunsubiro ĝis 
sunleviĝo, sed ankaŭ tiu tempo estas tiel luma, ke 



r 


37-a ĉapitro JUNIO 86-a paĝo 



nenio malhelpas legadon de libro eĉ meznokte. Por tiu 
festo la amikoj volas omami, aranĝi kaj beligi la dome- 
ton kaj ĝian ĉirkaŭaĵon. Por ebenigi la korton ili forigis 
kelkajn ŝtonoĵn; feliĉe tiuj eroĵ de la proksima monto 
ne estis tre grandaj, ĉiuĵ sub dek kilogramoj, tiel ke la 
knaboj havis fortojn por forruli ilin. Poste ili sternis kaj 
ebenigis sablon sur la korto. En la antaŭvespero de la 
Johana nokto ili prenis hakiloĵn. Keko kaĵ Riko decidis 
kolekti brulaĵon por la festa fajro, kaj al Poĉjo ili donis 
la taskon serĉi malgrandajn betulojn por ornami la 
korton, kaj aranĝi tie kvazaŭ malgrandan foliarbetaron, 
laŭbon. Ĉiu iris al sia direkto, sen protesto (kontraŭ- 
diro) aŭ envio. 

Poĉjo trovis densan betuletaron apud la voĵeto kaj 
komencis tie uzi sian hakilon. Sed Keko kaj Riko iris 
ai arbaro, proksima al la bordo, kaj purigis ĝin de sekaj 
branĉoj kaj falintaj arboj, kaj kolektis ĉion sur nudan 
ŝtonan terpinton, tute ĉe la bordo, por eviti bruldan- 
ĝeron. ĉion aranĝinte ili fine ekiris hejmen laŭ la 
konata vojeto. Sed iel strange aspektis (ŝajnis) la 
pejzaĝo: betuletaro preskaŭ malaperis, kaj la dometo? 
Nenie ĝi estis videbla! ĉu ĝi krevis kaĵ suprenflugis en 
la aeron? 

Nenia akcidento tamen okazis. Nur la betularo trans- 
plantiĝis por ombrumi la kortom Pocjo tie bonvenigas 
la fratojn kaj invitas ilin al tablo por kvietigi sian soi- 


Psĝo 87 


JUNIO _Ĉapiitro 37 



fon. Kaj tie li verŝas el kruĉo dolĉan sukon en la glasojn 
por ĉiu laborinto. 

Keko kaj Riko tamen opiniis, ke Poĉio uzis iom tro 
da peno por la ornamado. Jam pU modera (netroiga) 
laboremo kaj diligento povus sufiĉi. 

Restis ankoraŭ la kulmino, la supera punkto, de la 
festo: la bruligo de la Johana fajro malfrne en la nokto. 
La najbaraj. (proksimaj) vilaĝanoj kolektiĝis tie. Iu 
muzikis kaj ia aliaj kantis kaj aancis popolajn dancojn 
sur la borda ebenaĵo. Kaj kukolo kantis en proksima 
betularo: kuk kuk ku! 

Proverboj (et, eg) 

Malgranda birdeto, sed akra ungeto. 

Hejma dometo estas kiel patrineto. 

Neniu estas profeto en sia urbeto. 

Granda nubo, eta pluvo. 

ŝteletiston oni batas, ŝtelegiston oni ŝatas. 

Grandegaj estas la kornoj de bovoj transmaraj. 

(ar, er) 

Kiu timas bestaron, ne iru en arbaron. 

Riĉulo havas grandan amikaron. 

Ne iru al fremda an aro kun via regularo. 

Cio estas por li kiel polvero sur tero. 

E1 lia mano ĉiu monero elglitas. 





3S-a ĉajplttro 


JULIO 


88-a paĝo 


E1 malgrandaj akveroj fariĝas grandaj riveroj. 

Hakado de ligno donas lignerojn. 

Unu floro ne estas krono, unu monero ne estas mono. 

JULIO 

A B C D E F G 

I 

2 3 4 5 6 7 8 

9 10 11 12 13 14 15 

16 17 18 19 20 21 22 

23 24 25 26 27 28 29 

30 31 

38. LA MARĈAJ RUBUSOJ 

La varmo pliigas, kvankam lumo jam transiris sian 
kulminon. ciuj beroj, Ja dolĉaj fruktoj de arbetaĵoj kaj 
herboĵ f maturiĝis unu post la alia. La kokoj kolektis en 
la proksima arbaro ruĝajn fragojn, kiuj kreskas en 
malaltaj herboj, kaj en la propra gardeno nigrajn ribojn, 
la fruktojn ae kulturita arbetaĵo. kiel faris ankaŭ ĉiuj 
najbaroj. 

Sed vizitante foje proksiman vilaĝon la fratoj ren- 
kontis onklon (fraton de patro aŭ patrino) Gruon, kiu 
venis de la marĉo kun korbo plena de flavaj beroj, kiuj 
aspektis tre delikataj. 




Paĝo 89 _ JULIO _ ĉapitro 38 

— Kiuĵn berojn vi portas? Kaj ĉu ili estas maturaj». 
kvankam ili estas flavaj? demandis Riko. 

— Ĉu vi ne konas la marĉajn rubusojn? lli kreskas 
sur same malalta herbo kiei la fragoj. Unue ili estas 
ruĝaj, sed tiam ili ankoraŭ estas nematuraj kaj acidaj, 
sed kiam ili maturiĝas, ili fariĝas tute flavaj. Bonvolu 
gustumi kelkajn, diris onklo Gruo. 

Keko kaj Riko gustumis kaj trovis la berojn tre 
delikataj kaj dolĉaj, vera frandaĵo. 

— Ankaŭ ni ŝatus ilin kolekti, diris la fratoj. 

— Venu kun mi, sur la marĉo ili kreskas abunde, estas 
malfacile iri tie ne paŝante sur ilin! 

La knaboĵ sekvis la onklon kiu gvidis ilin sur la maL 
sekan, profundan marĉcn. Gruo estis lerta: li simple 
kaj senĝene saltis de unu musko/tufo sur alian. Sed la 
knaboj havis mallongajn krurojn: ili ofte falis inter du 
tufoj, kaj rnalsekigis al si la piedoĵn, ŝuojn kaj ŝtrum- 
pojn. La kolektaĵo tamen valoris la penon: eiu plenigis 
sian korbon. 

Gruo montns ankaŭ sian domon. Li estis fiera pri 
ĝi: tie oni povas samtempe manĝi kaj bani sin. ĉu ne 
estas pmktike (laŭceie)? La knaboj tamen ne tro ŝatis 
tion, ke la pantalonoj kaj kalsonoj (subpantalonoj) 
malsekiĝis dum la sidado. 

La reveno hejmen estis eĉ pli malfacila, kun la plenaj 
korboj. Tamen, venkinte ĉiujn malfacilaĵojn kaj 




Nigra ribD 






39-a ĉapltro 


JULIO 


JULIO 


Ĉapiitro 40 


ftQ-a paĝo 

alveninte sur sekan grundon, la knaboj revenis hejmen 
kontentaj pri la sukcesa ekskurso, kvankam ili ne volon- 
te reiros en proksima estonteco. 



39. KONJO VIZITAS LA SOMERDOMETON 

Konjo venis viziti la knabojn en la somerdometo. Car 
estas multe da nigraj riboj, ŝi volas kuiri bersupon al la 
amikoj. Estas varma tago, ŝi malfermas la fenestron 
por ne sufokiĝi en la varmo de la kuirejo. La receptan 
Iibron f kiu enhavas klarigoin pcr preparo (pretigo) de 
manĝaĵoj, Ŝi metas sur la tablon, kaj komencas miksi 
la erojn en kaserolo. La berojn kaj iom da akvo, kaj 
kvanteton da terpoma faruno (muelita), kiun oni unue 
devas forte malsekigi per guteto da aktu, ordonas la 
librc. Foste sukeron. Intertempe la vento turnas la 
paĝojn. Konjo alrigardas: iom da salo (kiun enhavas 
marakvo!) kaj spicojn; cinamon (bonodora ŝelo de sud- 
landa arbo). Ree la vento turnas: ajlo (akragusta, 
ronda tubera trunko de spicherbo) kaj pipro (sekigita 
frukto de transmara arbo, kun akra, pika gusto) 




Paĝo. fll 

necesas. Ankoraŭ la vento turnas paĝojn: nun er/ig/ita 
fromaĝo (malmoligita lakto), oliv/oleo (flua »butero» de 
sudlanda arbo), kaj kio ankoraŭ? Iom daciitrona ŝelo. 

Fine la supo estas kuirita. Ciuj eksidas ĉirkaŭ la 
tablo, Ili manĝas kun bona apetito post la agado 
ekstere, sed tamen ili iom miras pri la stranga gusto 
de la hodiaŭa kuiraĵo de Konjo. 



Brasiko 



40. POĈJO NE KONDIĴTAS BONE 

La duan tagon Konjo kuiris »someran supon» el 
novaj terpomoj kaj diversaj verdaj legomoj: pizop 
brasiko, ktp., kaj fiavaj karotoj (radikoj de ĝardena 
herbo), en lakto, ŝi aranĝis la tablon kun teleroj, 
kuleroj kaj glasoj, kaj krom la supo estis pano (bakita 
en forno el faruno) kun butero, kaj kruĉo da laktot 
Post tio ŝi vokis ĉiujn al la manĝaĵo. 

Eksidis ĉirkaŭ tablo Keko, Riko kaj Poĉjo, kaj Konjo 
servis ilin. Sed tuj eksidinte Poĉjo renversis (faligis) 
sian glason, kaj la lakto fluis laŭ la tablotuko. Poste li 
ekprenis sian kuieron — kaj faligis supon sur siajn 




40-a ĉaipiitro 


JUUO 


AŬGUSTO 


Ĝapltro 41 


92-a paĝo 



vestaĵoĵn. Kaj kiam li volis ekstari por forviŝi la 
makulojn de sur sia ĉemizo, li faligis la seĝon kaj ren- 
versis la laktokruĉon kun tuta litro da lakto. 

lel oni devas instrui bonajn kutimojn al Poĉjo. Oni 
enportas banejan kuvon kaj tabuleton (pecon da ebena 
ligno). Kaj Poĉjon oni sidigas en la kuvo tute nuda 
kaj senvesta, ĉar tiel li povas makuli nur sian haŭton 
kaj la kuvon, kaj ambaŭ estas facile laveblaj. 

Kaĵ se la juna frato ne havus jam la nomon Poĉjo, 
oni nun nomus lin malpurulo. La kompatinda Poĉjo! 

Proverboj (an, ist, ul) 

TJrbano vilaĝanon ne komprenas. 

Regantoj batalas, regnanoj suferas. (Regno estas tero 
regata de iu) 

Unufoje ŝtelinta restas ĉiam ŝtelisto. 

Moneron ŝtelis: ho ŝtelisto! milojn ŝtelis: financisto! 

(financo = granda monafero). 

Granda parolisto, malgranda faristo. 

Por vendisto mensogo estas necesa apogo (helpo, 
subteno). 

Ne helpas spegulo al malbelulo. 

Malriĉulo ne havas parencaron (parencoĵ: avo, onklo, 
frato ktp.). 

A1 feliĉulo eĉ koko donas ovojn. 

Kontraŭ muŝoj bravulo (sentima), kontraŭ homoj 
timulo. 

Ridas blindulo pri lamulo. 


Paĝo 93 _ 

AŬGUSTO 
A B C D E F G 

1 2 3 4 5 

6 7 3 9 10 11 12 

13 14 15 16 17 18 19 

20 21 22 23 24 25 26 

27 28 29 30 31 

41. PLEJ BONE RIDAS KIU LASTE RIDAS 

En aŭgusto daŭras la somera varmo, kvankam la 
tagoj jam mallongiĝis. Nun la luno regas la noktojn 
per sia plena beleco, kaj la steloj trembrilas milope. 

La frusomeraj floroj ĵam velkis kaj estas anstataŭ- 
igitaj de aŭtunaj floroj, beroj kaj fruktoj. Maturiĝas la 
tramboj en siaĵ arbetaĵoj ĉe deklivoj kaj rokoj (ŝton- 
egoj), kiel dolĉaj, ruĝaj beroj, pli ĝuste ber/et/aroj, kiuĵn 
la infanoj ŝatas manĝi kaj kolekti. Kaj iom post iom 
luĝiĝas ankaŭ la pli acidaj, delikataj vakcinioj, kiuj 
kreskas en pinarbaroj malalte sur la tero, multegaj laŭ 
nombro kaj kvanto. 

La birdidoj ankaŭ jam kreskis kaj fortiĝis — ili 
baldaŭ preparos sin al longa vojaĝo kaj neimageblaj 
penoj sur sia vojo al sudaj landoj kun varma vintro. 

Iun belan tagon en aŭgusto Riko iris antaŭ la ves- 
periĝo al la bordo kaj ekvidis grupon, eble familion de 





42-r, ĉapitro_AŬGUSTO__94-a paĝo 



anasoj naĝi sur la kviet a lago. Starante sur la boata 
al 'toord/ejo li ravite (kun viviga ĝojo) kriis al Keko: 

— He, Keko, venu rapide ĉi tienl Venu vidi la ĉarmajn 
anasojn naĝi! Se vi rapidos, vi ankoraŭ povos vidi ilin, 
antaŭ ol ili malaperos. 

Keko ekkuris borden laŭ la deklivo, falpaŝis kaj 
trans/kap iĝis. Kaj tiel li ruliĝis ĝis la albordejo, kie li 
restis sidanta kun sento de kap/turn/iĝo, preskaŭ sveno. 

Riko ekridegis: ĉu vi el pensis novan rimedon por 
rapida atingo de la bordc? 

Sed dolĉe ridante Riko malbone atentas pri si mem. 
Li tro multe paŝas malantaŭen kaĵ trans la randon de 
la albordeĵo li ekfalas, la dorson antaŭe, en la ondojn. 

Estas la vico de Keko por ridi. 

Sed ne gravas la akcidento: Riko nur ricevis freŝan 
banon en la varmeta, pura akvo de la lago. 

Kies rido estis la pli bona? 

42. TROA ŜPAREMO NE VALORAS 

La greno, el kiu oni ricevas farunon por la ĉiutaga 
pano, jam estas rikoltita. Des pli allogas la beroj. Keko 
kolektis iun matenon tutan dikpaperan skatolon (ujon) 
plenan da framboj, kaj gustumis la delikatajn berojn, 
kiam li vidis, ke alvenos Poĉjo. Li konas la avidemon de 


Paĝo 93_AUGUSTO_ Ĉapitro 42 



Poĉjo kaj volis kaŝi la berojn de 11. Tie, apud la sojlo- 
ŝtono, sur kiu li sidis ( kuŝis mato. Ĝi ja formis bonan 
kaŝejon. Nur rapide la berujon sur teron kaj la maton 
kiel kovrilon super ĝi! 

Poĉio gaje salutis: estas plezuro revidi vin ree, post 
kelktempa foresto! Ni babilu (parolu senĝene) pri la 
Sastaj novaĵoj! Ne necesas seĝon alporti! Tie, sur la 
mato mi bone sidos. 

Poĉjo parolis sensencaĵojn (sensignifajn aferojn) kaj 
Keko penis respondi al li. Sed liaj pensoj estis distritaj: 
ili ĉiam kaj iam revenis al la dolĉaj beroj, kiujn Poĉjo 
subpremas. Li tamen nenion diris pri sia maltrankvilo 
(malsereno, malkvieto): avaro (troa ŝparemo) mal- 
helpis lin de tio. 

Fine Poĉjo ekenuas kaj foriras, salutante: ĝis la 
revido! Kaj Keko malkovras siajn berojn — sed en kia 
stato! Tute dispremitaj kaj kunpremitaj! Ho ve! ili 
nenion plu valoras kaj tute ne invitas al gustumo! 

Avareco trompas (erarigas) eĉ saĝulon (kiu multon 
scias kaj komprenas). 





r 


42-a ĉapitro_SBPTEMBRO 


96 -a paĝo 


Pe ĝo 97 


SEPTEMBRO_Ĉapitro 43 


Proverboj (ad, aĵ, ec) 

Kia regaiato, tia regalado. 

Batado de vento ne estas prudento (saĝa pripenso). 
Lemado havas maldolĉan radikon sed bonan efikon 
(sekvon). 

Ripetado estas plej bona lernado. 

Batadi (bati kaĵ bati, daŭre) la venton, faradi nenion. 
Montradi la dentojn, profetadi la plendojn (ve/krioĵn). 
Neveraĵo estas malveraĵo. 

Riĉaĵo riĉaĵon alvokas. 

Bonaĵo donita ne estas perdita. 

Tolaĵon (subvestaĵon) malpuran hejme lavu. 
ĉasaĵo ĉasanton ne atendas. 

Riĉeco estas frato de fiereco. 

Fiereco venas antaŭ la falo. 

Amikeco aparte, komerco aparte. 

Belecon taksas ne okulo sed koro. 





SEPTEMBR 

O 


A 

B 

C 

D 

E 

F 

G 






1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 

19 

20 

21 

22 

23 

24 

25 

26 

27 

28 

29 

30 



43. HUNDETO EN MARDANOERO 

Ju pli proksimiĝas la aŭtuno, des pli mallongiĝas ree la 
tagoj — la 22:an de septembro estas ree tagnokta egaliĝo 
kaj de tiam ĉiu tago pli kaj pli malsuperas la nokton 
en longeco. Des pli freŝa fariĝas ankaŭ la aero, kaj 
la akvo en la lagoj malvarmiĝas de tago al tago. 

Antaŭ nelonge Keko kaj Riko ricevis junan hun* 
don, kiun ili deziras (volas, emas, ŝatas) eduki (instrui, 
lernigi) fidela gardisto de la hejmo, gardisto, kiu 
ĉiam bojas (donas voĉan signalon), kiam fremduloj 
venas en la korton. La hundeto, ankoraŭ infaneca, ku- 
ras ĉien kaj tien, kaj jen ĝi venis al kruta (rapide 
falanta) rokobordo de la lago — kaj glitis en la akvon. 

Hundo ne bezonas lerni naĝadon, gi scias instinkte 
(aŭtomate, sen lerno) fari la ĝustajn movojn. Sed la 
septembra akvo estis jam malvarma al ĝi, kaj la bordo 
kruta. Ne estis agrable al la kompatinda etulo! Sed 
subite ĝi sentis firman grundon sub siaj piedoĵ kaj 
ekstavis, kaj komencis boji, bojadi. 

Riko kaj Keko alvenis. La hundo staris tute proksime 
ai la bordo, evidente (klare videble) sur malprofunda 
fundo (tero subakva). 




43~a ĉa pil-.ro _ SEFTEMBRU _98-a paĝo 



Venu. venu, kial vi ne v T adas (pinmenas kun parto de 
kruroj sub akvo, la piedoj sur la fundo) al la bordo? 
Venu, he, he! 

Sed la hundeto nur bojis tiel plonde, ke oni devis 
vole-nevole bedaŭri (malĝoje kun senti) ĝin. 

Tiam Keko ekpaŝis por preni la hundeton. Ho ve! 
Ne estis malprofunda akvo. La hundo staris sur mal- 
nova fosto, tute kovrita ae akvo. Kaj Keko enakviĝis 
ĝis nazc kaj okuloj, kun ektimiĝo. 

La nundeto ne perdis la saĝon sed konservis la 
egal pezon de animo (penso, sentoĵ). Ĝi simple faris 
du saltojn; unue sur la kapon de Keko kaĵ poste de 
la kapo sur la bordon. Tiel ĝi estis savita de drono 
(morto sub akvo). 

Sed la aventuro de Keko ne estas finita, La ŝtona 
bordo estas kruta kaj glitiga. Nur per helpo de Riko, 
kiu etendis sian manon, li sukcesis suprengrimpi. 

Kaj nun konvenis (estis bone kaj preferinde) kuri al 
la hejmo por eviti malvarmumon kaj kataron. 

* 


Kiu havas kataron, sentas kvazaŭ li havus aron da 
katoj en sia brusto (supra parto de la korpo, sub la 
kolo). — Cu vi komprenas la ŝercon? 


Paĝo 99 


SEPTEMBRO 


Ĉapitro 44 



44. LA RIKOLTO DE TERPOMOJ KAJ LA SONĜ0 
DE POĈJO 


Post ĝuo de libertempo sekvas laboro. Estis nun tem- 
po rikolti terpomojn. Iun tagon senpluvan ĉiuj eliris 
por elfosi ilin kaj kolekti en korbojn, kaj poste verŝi el 
korboj en sakojn. 

Sed Poĉjo ne bone fartas ĉe la laboro. Li komencas 
oscedi; estas ja varma tago kaj la laboro lacigas. Poĉjo 
do lasas la laboron kaj kaŝas sin malantaŭ arbetaĵo. 
Tie li trovas maiplenan sakon. Ci ja bone konvenas 
kiel dormosako. Poĉjo enrampas kaj ekdormas. 

Ĉiuj aliaj laboras diligente. Baldaŭ ĉiuj terpomoj 
estas kolektitaj en la sakoj, kaj Keko kaj Riko komen- 
cas ŝnurligi ilin kaj transporti en kelon. Tie la sakoj 
estas ree malfermataj kaj la terpornoj rulataj laŭ 
dekliva tabulo en la ujojn de la kelo. 

Sed intertempe Poĉjo sonĝas. En sonĝo li vidas, ke 
Keko sidas apud tablo kaj legas libron. Sed supre, 
en tenejo en la muro de apuda ĉambro, estas bera 
konfitaĵo (sukere konservitaj beroj), kaj Poĉjo ekde- 




45-a ĉapitro _ SEPTEHBRO _100-a paĝo 



ziras ia dolĉaĵon. L1 elektas el la bretaro apud Keko 
la plej pezajn iibroĵn, portas ilin en la alian ĉambron 
kaj konstruas altan turon el benketo kaj la libroj. Fine 
la alteco sufiĉas: Poĉjo jam atingas la breton, kie la 
konservujoj troviĝas. 

Sed nun proksimiĝas paŝoj. Estas Keko, kiu eniras 
sen frapo al la pordo. Poĉjo timiĝas, perdas la egal- 
pezon, falas kapo/piede sur la plankon — kaĵ vekiĝas! 

Poĉjo rigardas ĉirkaŭen. Ne libroj falas sur lin sed 
kugloj. Kaj estas tute mallume, krom luko supre. Kie 
li estas? 

Fine li konsciiĝas kaj komprenas ĉion: la kugloj 
estas nur terpomoj kaj ii mem ruliĝas kun ili el la 
dormosako en la kelon. 

45. LA KOMUNA MANGO 


La parto/prenantoj en la rikolta labor/festeno devas 
ricevi manĝon, ĉar laboro malsatigas. Konjo kuiris 
grandan poton plena de terpoma supo. Kiam la supo 



Psĝo 101 _ SEPTEMBRO_Capitro 45 



estis preta, ŝi petis Poĉjon iri kaj alvoki la kunlaborin- 
tojn, 

Poĉjo eliris kaĵ vokis per laŭta voĉo, kaj ĉiuj kuregis 
en la manĝejon. Venis du leporoj. muso, hundo kaj urs- 
ido. 

Teleroj sufiĉis kaj ankaŭ kuleron ĉiu ricevis. Sed 
tabloj mankis. Leporo kaj muso devis manĝi kuŝante 
kaj sidante sur la planko. 

Sed bonegan a]'-etiton ili ĉiuj havis. La supon ili 
manĝis ĝis la lasta guto. 

Kiam fine estis trankvile en la ĉambroj kaj la gastoj 
foriris por laborfestena danco, Konjo kaj Keko eksidis 
apud la manĝilaro kaj meditis (pripensis), kion elpreni 
por kontentigi propran malsaton. Taso da kafo aŭ teo 
tamen ne sufiĉus. Sed eble kelkaj grandaj buterpanoj 
kun fromaĝo kaj ĵus fantaii momento) melkita (el bov- 
in igita) lakto ĝis plue silentigos la grumbladon de la 
stomako (tiu organo aŭ parto de la korpo, kiu preparas 
la manĝaĵon por la bono de la tuta korpo). 

»Osto (malmolaj partoj en la korpo) restas en ia mano 
de la disdoninto.» 





45-a ĉcpHro 


OKTOBRO 


- Cg T °BRO _ 102-a p.aĝo 

Proverhoj (ebl, ind, em) 

Tuso (bruo ]ror kiarigi ]a gorĝon --- la internan tubon 
de la koio) kaj amo ne estas kaŝeblaj. 

Facile rompebla, preskaŭ ne riparebla (rekonstruebla). 
Neevitebla, nerifuzebla (rifuzi = malakcepti). 

Sen peno demandebla, sed nefacile respondebla 
Fremda mizero (mairiĉo, malfeliĉo) ridinda afero. 
Vivis puninde, mortis hontinde. 

Rapide direbla, tute ne farebla. 

Nevidebla, netiminda. 

Heredo (postmorta donaco) nefidinaa, havaĵo fidinda. 
Tro elektema nenion ricevas. 

OKTOBRO 

A B C D E F G 

1 2 3 4 5 6 7 

8 9 10 11 12 13 14 

15 16 17 18 19 20 21 

22 23 24 25 26 27 28 

29 30 31 


Singardeman Dio gardas. 



46. LA FLUGANTAJ FOLIOJ — KAJ BULKOJ 

La naturo vestas sin ree en riĉajn kaj abundajn 
kolorojn: la folioj de la betuloj fariĝas flavaj, tiuj de 
la tremoioj kaj sorpoj ruĝe brunaj — eble vi scias ke 
tremolo estas arbo, kies rondaj folioj tremas en plej 
malforta vento. Sole la pingloarboj, pinoj kaj abioj kies 
tre maldikaj, pintaj foiioj similas al metalaj pingloj 
1 estas verdaj tra la tuta vintro, Nun la plej fortaj koloroj 


Paĝo 103 


CapitTO 46 



konkuras pri Ibrilo. Sed tiu lukso estas mallongedaŭra: 
baldaŭ la aŭtunaj ventegoj ekkaptas la foliojn kaj 
disflugigas ilin tra ia aero, ĝis ili fine falas kaj kovras 
)a teran surfacon (supraĵon) per mato, kiu aŭdeble 
susura.s kiam oni paŝas sur ĝi, Poetoj, kiuj verbas 
(faras) belajn poemojn (versformajn parol/turnojn), 
diras ke la naturo mortas, Sed fakte estas granda kaj 
efika sindefendo (malatako), milito kontraŭ la mina- 
canta morto per malvarmo kaj frosto. Ciu viva suko 
estas fortirata ei la plej delikataj partoj de la kreskaĵo, 
kaj restas por la vintra dormo nur la plej rezisto- 
kapablaj partoj, kiujn la frosto ne povas difekti aŭ 
kiuj estas ŝirmataj, kovritaj de la tero. La fluado de la 
sukoĵ ĉesas, la fenomeno (okazaĵaro) de la vivo pres- 
kaŭ ĉesas, sed la energio estas konservafa por nova 
vekiĝo en printempo. La pleĵ koncentrita (densa) 
estas la energio en la semoĵ. 

En tia kolorriĉa aŭtuna tago Patrino Koko prenis 
farunon el Ja nova rikolto kaĵ komencis baki panon. 
Ŝi knedis kaj formis malgrandajn bulkojn el pasto kaj 
metis ilin en la varman bakfomon, sur metala plato. 

Pro la hejtita forno la kuirejo estis tre varma kaj 
Patrino malfermis la fenestron. 

Intertempe bakiĝis preta tuta platpleno da bulkoj. 
Patrino prenis la platon kaj voiis porti ĝin al la tablo 



47- j ĉni>i* ro CKTOBRO 104-a paĝo 



ĉe la fenestro, por lasi la bulkojn malvarmiĝi. Sed je la 
mola tapiŝo sur la planko ŝi falpuŝiĝis. Kia akcidento! 
ĉiuj bulkoj elflugis el la fenestro. (Tapiŝo estas pli 
delikata ol mato). 

Kie estis niaj amikoj? Ili ludis en la korto, sub la 
fenestro. Kaj la varmaj buikoj falis rekte super ilin. 

Vi povas diveni, ke la ludantoj avide kaptis la bul- 
kojn kaj manĝis ilin kun bona apetito. Poĉjo enrigardis 
por laŭdi la bone sukcesintajn bakaĵojn kaj postulis 
(ordone petis) alaone lakton! 

47. KEKO ESTAS ELPENSEMA 

La vesperoĵ jam estas longaj kaj mallumaj, kaĵ la 
fratoj deziras legadi, kiam ekstere estas forta pluvo kaj 
ventego. Sed la lampo en la plafono ne donas konten- 
tigan lumon por tio. 

Keko kaj Riko vizitas la vendejon de Vulpo, la 
longvosta, flavruĝa kuzo de Hundo (kuzoj havas 




komunan avon kaj avinon). Vulpo prezentas (montras) 
diversajn lampojn, kaj rekomendas kiel la plej taŭgan 
tian kun alta fosto, staranta sur la planko. La fratoj 
aprobas ĝin (konsentas, ke ĝi estas bona), kaj portas 
ĝin hejmen. Tie ili metas la seĝojn unu apud la alia 
sub la lampon, kaj vere estas laŭdinda ĝia lumo. 
Sed kiam alvenas Poĉjo, naskiĝas nova problemo por 
solvi: la lumfasko estas tro malvasta. 

Nun montriĝas la el/pens/emo de Keko: li proponas 
plibonigon de la lampo. Kaj vere la nova formo, kreita 
(elpensita kaj el/laborita) de Keko estas utila (bone 
uzebla) kaj praktika: se oni fiksas plurajn branĉojn 
al la fosto, kaj lampon en ĉiu branĉo, ne estas manko 
de lumo por la triopa amikaro. 

Jen vi vidas la rezulton de la penslaboro de Keko: 
ĉiuj fartas (statas) bone sub la novmoda (laŭtempa) 
lampo. 

Proverboj (obl, on, op, dis) 

Ava.rulo pagas duoble. 

Certe, kiel duoble du estas kvar. 

Komenco bona — laboro duona. 
ĉiuj milionoj konsistas el milonoj. 

Akiro (ricevo) kaj perdo rajdas duope (rajdi -= sidi sur 
sin movanta ĉevalo). 

Famo (dis/irantaj paroloj) kaj laŭdo disbloviĝas 
kvazaŭ vento. 







4&-a capitro _NOVEMBRO_105^a paĝo 



Vagcnaro 


NOVEMBRO 


A 

B 

C 

D 

E 

F 

G 




1 

2 

3 

4 

5 

G 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 

19 

20 

21 

22 

23 

24 

25 

26 

27 

28 

29 

30 




48* JUBILEO DE LA ONKLINO 


Estas granda festotago hodiaŭ: onklino, fraŭlino 
Kokinjo fariĝas kvindek jarojn aĝa. Si estas fratino de 
Patrino, kaj la knaboj kompreneble vizitos kaj gratulos 
ŝin (deziros feliĉon al ŝi) en la jubilea tago. Estas ĉiam 
ĝojo antaŭpensi tian festan viziton: oni servos tie 
kafon kaj teon kun dolĉaj kukoj, pomojn kaj aliajn 
fruktojn, eĉ bombonojn, dolĉaĵoĵn faritajn el sukero 
kaj fruktosuko. 

La nevoj de Kokinjo, Keko kaj Riko vestas sin per 
belaj vestaĵoj, kombas la harojn kaj poiuras la ŝuojn 
per broso. Tiel aranĝitaj, en festa tualeto, kun kravato 
ĉe la kolo kaj kun donaca pakaĵo en la mano ili 
ekpromenas al sia onklino. Survoje ili preteriras 
fer/vojan stacidomon, kie la vagonaroj kutime haltas. 
Tuj post tio ili alvenas al viadukto, ponto kondukanta 
trans la fervojon, Je sia ĝojo la fratoj aŭdas bruon de 



Paĝo 107 _NOVEMBRŬ_Ĉa.pitro 48 



la vagonaro kaj la fajfon (akran signalon) de la loko- 
motivo, kiu ĝin tiras laŭ la reloj de la fervojo. La kokoj 
restas sur la viadukto por rigardi la preterpason de 
longdistanca vagonaro kaj por kalkuli la nombron de 
la vagonoj. La vapor/maŝino de la lokomotivo puŝas 
nigregan fumon, kaj ĝia fulgo nigrigas ĉion — sed la 
kokoj neniom atentas pri tio kaj daŭrigas sian vojon, 
kvazaŭ nenio okazis — kvankam la tuta vizaĝo, de la 
frunto sub la hararo gis mentono super la kolo, de unu 
orelo kaĵ vango, trans la nazon kaj duan vangon ĝis 
la alia orelb estas kovritaj per fulgo, ne parolante pri 
la bela tualeto! 

Alveninte al la onklino — nigraj kiel negroj (denaske 
nigraj homoj) aŭ kamen/skrap/istoj ili ricevas 
fortajn riproĉojn de la malfeliĉa jubileantino. ŝi ja 
devas tuj prepari banon al la knaboj kaj lavigi iliajn 
vestaĵojn. Kaĵ de kie senedza (edzo = viro ligita al 
virino, lia edzino) fraŭlino trovas konvenajn vestaĵojn 
por la knaboj? 




49-a ĉapitro NOVEMBRO 108-3. paĝo 

Fine puraj sed iom nekomforte vestitaj Keko kaj 
Riko sidas ĉe la festotablo kaj frandas. Kaj sur la tablo 
brilas ilia donaco, bela kandcl/ingo, en kiu staras kan- 
delo kun brulanta flamo (la videbla kaj lumiganta 
fajro). 



49. BONA KONDITTO SIN PAGAS 


La grand aĝa avo Hundo posecias bonan sledon por 
transporti varojn (komercaĵojn). Ĝi estas konvene 
granda por puŝado per la manoj, kaj por sursido de 
kelkaj infanoj, kaj ĝi bone glitas sur la neĝo, 

lun tagon Riko vidis, ke Hundo venas hejmen kun 
la siedo malplena. Li diris: 

— Ni prenu ĝin kaj glit/umu sur la deklivoj por nia 
plezuro. 

Tio vere estus granda ĝojo, ĉar antaŭ ne longe falis 
la unua neĝo: la griza (malpura koloro inter blanka 
kaj nigra) aŭtuna naturo subite fariĝis alloge blanka 
kaj pura, kaj elvokis ĉiujn infanojn el la ĉambroj. 

Keko kaj Poĉjo ŝanceliĝis, hezitis: ĉu Hundo donos 
ĝin? 

Sed Riko ekiris kuraĝe: vi vidos, li diris memcerta. 
Kaj tuj li estis en la korto de Hundo. 

— Hej, mi prcnos la sledeton por kelka tempo! li 
kriis senĝene. 


Paĝo 100 NOVEMBRO Ĉapitro 49 



— Ĝi estas mia, respondis avo Hundo severe (forte, 
neafable). Vi ne prenos ĝin! 

Revenis Riko hontema kaj senkuraĝa. Li ne bezonis 
informi (sciigi) pri la rezulto. 

Sed Keko alten levis sian kapon. Mi provos mian 
ŝancon (eblecon de sukceso), li diris. 

Keko aliris kaj salutis: 

— Bonan tagon, avo! Cu vi afable permesus al ni 
glit umi per via sledo? 

— Kun plezuro! Nur zorgu, ke vi ne kolizios (kont- 
raŭveturos) kun arboj! Kaj antaŭ ĉio, ne iru al la 
vojo! 

Keko kaj avo bonhumore diris »ĝis revido», kaj Keko 
forpuŝis la sledon al la deklivo. Tie li kun Poĉjo komen- 
cis la gajan glitumadon. 

Sed Riko pripensis ĝentilajn morojn (devigajn kuti- 
mojn). 





Ljj-a ĉapitro 


DECEMBRO 


DECEMBRO 


Cspitro 50 


110-a paĝo 


Paĝo 111 


Proverboj (ej, uj, ing, il) 

Mia loĝejo, mia regejo. 

ĉiu ejo estas varma, propra sidejo plej ĉarma. 

Vendejo bona, tenejo pli bezona. 

Sen laborejo kaj sen loĝejo estas nenia feliĉo. 

En abelujon ne blovu. 

Ne metu la nazon en fremdan ujon — vi havos punon 
tujan! 

Pro amo al kandelo kato lekas (per lango) kandelingon. 
Tranĉilingo protektas (ŝirmas), tranĉilo vundas. 

Kun urso promenu, sed pafilon prete tenu. 

Birdo havas flugilojn por ke ĝi flugu. 

Nova balailo bone balaas (forpuŝas kaj kolektas mal- 
puraĵojn de sur la planko). 



DECEMBKO 
A B C D E F G 
1 2 


3 

4 

5 

G 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 

19 

20 

21 

22 

23 

24 

25 

26 

27 

28 

29 

30 


31 

LA KRISTNASKA ABIO 


En tiu jaro 3a neĝo falinta en novembro restis jam 
konstanta (daŭra) sur la tero — ne ĉiam okazas tiel — 
kaj ĝojaj la homoj atendis blankan Kristnaskon. ĉar 
se la tero restas griza dum la plej mallonga tago, la 
vintra sunhalto, la mallumo estas tro peza al la homa 
animo. 






Kaj la tempo pasis ĝis la Kristnaska antaŭtago. Es- 
tis multaj laboroj far endaj ĝis la festa vespero. Keko 
ĵus enportis la abion kaj volis komenci ĝin omami, 
kiam li aŭdis frapon ĉe la fenestro: Sciuro tie venis kaj 
petis eniron pro la malvarma vetero. Keko invitis lin 
kun plezuro. 

Vi ja povas helpi per ornamado de la abio? Mi inter- 
tempe zorgos pri kuirado de festaj delikataĵoj. 

Sciuro saltis kaj grimpis, fiksis stelon en la supro, 
metis kandelojn en la kandelingetojn kaj fiksis ilin 
sui la abiaj branĉoj. Sub la kandeloj li pendigis pomojn, 
kaj cie branĉo al branĉo li girlande (kurba ornamaĵo, 
piej ofte farita el floroj kaj folioj) pendigis arĝente- 
brilajn »harojn de anĝeloj» (ĉielaj estaĵoj). 

Keko eniris por rigardi la rezultojn de la laboro de 
Sciuro. Tre bela aspektis la ornamita arbo. Sed kion 
Sciuro faris el la vato (mola materialo, uzata ekzemple 
por bandaĝoj), kiu devis ŝajnigi neĝon sur la branĉoj? 
Ho, li konstruis por si neston el ĝi! 



at-a ĉa-pitro 


DECEMBRO 


112-a paĝo 


DECEMBRO 


Ĉspitro 51 



51. KEKO KAJ RIKO RICEVAS FREMDLANDAJN 
KORESPONDANTOJN 

La festa antaŭtago progresis al vespero. Subite oni 
aŭdis bruon en la antaŭĉambro: ia ieter portisto alvenis 
kaj faligis poŝton tra la letertruo en la pordo. Poĉjo tuj 
rapidis preni la gazeton, sed el la gazeto falis salut- 
kartoj (pecoj el dika papero, kiujn oni sendas per 
poŝto). Estis ankaŭ letero mirinda. 

Keko kaj Riko kune studis ĝin. La poŝtmarkoj estis 
belaj kaj neniam antaŭe viditaj: unu portis portreton 
(bildon de persono) kun subskribo L. L. Zamenhof, kaj 
sur la alia estis teksto »Lingvo internacia, Esperanto», 
kaj bildoj de du vizaĝoj (tiu flanko de ia kapo, kie estas 
la okuloj), kiuj ŝajnis paroli unu al la alia. Sed al kiu 
estis la letero adresita? Sur la koverto (leterkovrilo) oni 
povis legi: Sinjoro Pupo Leporo, Keko-tie 12, SOMERO. 
Ĝi do ne estis por iu el la familio Koko, ĝi estis inten- 
cita por la najbaro. Kaj el kiu lando ĝi venis? Sur la 
poŝtmarko estis legeble: Magyar posta. Patro klarigis, 
ke tio signifas hungaran poŝton. Sed vi devas porti la 
leteron al nia najbaro, sinjoro Leporo. Li ja loĝas prok- 
sime, diris Patro. 

Kaj la fratoj iris al la najbaro kaj sonorigis la pordan 
sonorilon. Sinjoro Leporo invitis ilin internen kaj 


Paĝo 113 



klarigis la tutan aferon, Li havas amikojn en la tuta 
mondo, tio estas, ĉie sur la terglobo, tamen ne en la 
spaco kaj aliaj steloj aŭ planedoj. Kaj li korespondas 
kun ili per Esperanto, la internacia lingvo. Ankaŭ vi 
povos havi amikojn por interŝanĝi leterojn kun aliland- 
anoj, se vi lernas Esperanton. Tiam estos nur necese 
meti anoncon en gazeton, ekzemple en »Heroldo de Es- 
peranto» (heroldo signifas »antaŭ-anoncanto»). La 
anonco ne kostas multon, kaj vi ricevos multajn res- 
pondoĵn. 

Tiu estis la piej kara kristnaska donaco al niaj fratoj. 
Jam baldaŭ la profetaĵo de sinjoro Leporo efektiviĝis 
(fariĝis fakto), kaj Keko kaj Riko studis la respondojn 
ricevitajn. Ili estis el multaj landoj eŭropaj kaj trans- 






51-a ĉaipitro 


DECEMBRO 


114-a paĝo 


Paĝo 115 


Ĉsp:'ro 52 


maraj. Kaj la knaboj tuj eklaboris pri respondoj. Ili 
elprenis inkon (en boteleto) kaj piumingojn kun plumoj 
metalaj. ĉe la serĉado de tiuj Poĉjo volis ŝerci pri tio, 
ke la vorto »plumo» havas du sencojn, la ornamaĵoj en 
la vosto de birdoj, kaj la pinto de ink/skribilo. Kial vi 
ne skribas per viaj propraj plumoj? li diris. Sed la 
kokoj estis tiel forte interesataj (iiiajn pensojn plene 
okupis la afero) pri la korespondo, ke ili estis surdaĵ 
al la paroloj de Poĉjo kaj ne donis al ili ian noton aŭ 
atenton. Poĉjo mem prenis paperon kaj krajonon, kaj 
komencis desegni — ĉar lia skribkapabio estis ankoraŭ 
tro mizera (mankhava). Sed la kokoj skribis piurajn 
leterojn kaj sendis ilin al ia respondintoj, kun propra- 
landaj poŝtmarkoj, al okeidento kaj oriento. Ili dankis 
la eksterlandanojn pro la rapida respondo kaĵ petis 
daŭran korespondadon kun kelkaj el ili. 

Kaj tiel ili ekhavis neatenditan ĝojon kaj plczuion 
por ĉiuj sekvaj jaroj de sia vivo. Tiujn ankivaŭ la 

legado de la esperantaj gazetoj, kiujn ili poste 
abonis, kaj de la libroj, kiujn iii mcndis (sendigis) el 
librovendejo. Sed tio jam estas aha historio (rakonto). 





52. KATO SURPRIZAS 

Por danki sinjoron Leporo pro la bonaj konsiloj Keko 
invitis la tutan familion Leporo gasti en la hejmo de la 
Kokoj. Por tio estis preparita bela kaj dolĉa kuko. Kato 
ĝin rimarkis kaj karese plendpetis pri peco por gustumi, 

— Ne estas eble nun, diris Keko, ĉar venos gastoj. 

Keko malfermis la manĝoŝrankon kaj metis la kukon 
sur breton. Kaj post tio li ŝlosis (fermis nemalfermeble) 
la pordan seruron (mekanismo por ŝlosi) per ŝlosilo. 
Kie malaperis Kato, li ekmiris, sed ne pensis pli pri tio, 
ĉar restis aliaj preparaj iaboroj. 

Post kelka tempo la familio Leporo venis: sinjorino 
kaj sinjoro Leporo kaj Leporeto. Keko bonvenigis ilin 
afable. 

Nun estas tempo elpreni la kukon. Keko malfermas 
la ŝrankon per la ŝlosilo. Sed ĉu vi kredas, ke ii trovas 
la kukon? Tute ne! Anstataŭe sidas Kato en la ŝranko, 
kun kremo (lakta surfluaĵo) sur la lipoj de sia buŝo. 
Kaj el la kuko restas nenio! 



A* 


53-a ĉa.piit.ro 


11,6-a paĝo 


Pro la g 

persekuta 
Sed kia 



53. VULPO PRUNTEPRENAS LIBRON 

En la najbaraĵo loĝas Vulpo, parenĉo de la komer- 
cisto. Post ia Kristnasko li venis al Keko kaj petis 
prunte libron. Keko donis ĝin kun hezito kaj admonis: 
nur ne forgesu reporti ĝin post la tralego! 

Vulpo tion promesis. Sed plej facile promeso 
rimiĝas kun forgeso. (Rimo estas simila fino en du 
versoj). Kiam jam degelis la glacio kaj nego, Keko aliris 
por re/peti sian libron. Vulpo kun mieno (vizagostato) 
ruza (sekrete trompema) sed seriozaspekta (serioza 
estas trankvila kaj fidinda) diris: Tuj vi’ havos ĝin, 
kaj malaperis tra pordo. 

Keko atendis kaj jam tediĝis, Li malfermis la por- 
don, kaj vidis, ke ĝi kondukas al dua korto. Kaj nenio 
el Vulpo estis trovebla. 



Veninte hejmen li rakontis la aferon al amiko Urso. 
Urso promesis sian helpon kaj faris militan planon: 
Voku ankaŭ Rikon. Ni iros ĉiuj tri. 

Veninte al la domo de Vulpo, Riko nun postulas la 
libron. Kaj Vulpo, same kiel Kekon, intencas trompi 
ankaŭ Rikom Sed kio okazas? Aliflanke de la pordo 
staras gardistaro. Vane estas al Vulpo sin forsavi. 
Kaptite li estas kondukata, laŭ sia propra gvido, al la 
kaŝejo subtera. Kaj tie Keko ricevas sian libron. 

»Ricevis Vulpo pro sia kulpo». (Kulpas tiu, kiu faris 
malbone). Proze (sen versformo) dirite: Za malhoncsto 
(trompemo, neplenumo de promesoj) kaj krimo (mal- 
bonfaro) ricevis justan (moderan, ne troigitan, sed 
ankaŭ ne tro mildan) punon, laŭ la merito. Sed ankaŭ 
Keko ricevis instruon tre valoran, kiun ni povas esprimi 
per du versoj: 

De pruntita libro jen la nepra (neevitebla) sorto: 

ofte ĝi perdiĝas, ĉiam difektigas. 






Vortklarigoj 


118*a paĝo 


Paĝo 119 


Vortklarigoj 


VORTKLARIGOJ (al ĉapitroj 31—53) 

31 sono ĉio, kion oni aŭdas 

vojaĝo iro, veturo al malproksima loko 
alaŭdo birdeto kiu kantas alte super kampoj 
aventuro neatendi'ta, danĝera okazaĵo 
eviti voli ne alproksimiĝi, ĉirkaŭiri malproksime 
obei agi laŭ admono aŭ ordono 

ordoni forte eldiri sian volon, atendante ke oni obeos 
golfo parto de maro kiu kurbe eniras en la teron 
fidela ne lasas sian amikon en danĝero 
perdi lasi malaperi; ne utiligi; ne gajni ion, kion oni» povas 
ekhavi 

etendi puŝi malproksimen laŭlonge 
hejti varmigi per fajro ekz. ĉambron 
pardoni ne plu koleri pro malbona faro 
atenti aŭskulti, rigardi kaj fiiksi en sian memoron 
averti rimarkigi pri danĝero aŭ malbono, por ke oni ĝin 
evitu 

32. festeno festa manĝo 

servi esti utila aŭ afabla al iu per io 

friti prepari manĝajon kun butero (aŭ alia graso) per 
varmego 

kuko bongusta manĝaĵo farita el faruno {= muelitaj 
semoj) kaj aliaj materialoj en hejtita forno 
forno fajrejo en ĉambro, por kuiri aŭ hejti 
pasto materialo el faruno kaj akvo aŭ lakto, por manĝaĵo 
miksi meti kune, per movado, diversajn materialojn 
odoron ni sentas Jflaras) per la nazo 
lerta povas facile kaj bone fari ion 
vid inda estas io, kies vido dorvas ĝojon 
artaĵo objekto aŭ ago, kiun oni faris lerte 
titolo honora nomo, kiu montras la okupon de iu 
fanfaroni fieri pri meritoj, kiujn oni ne havas 
sufoki premi iun tiel. ke li ne povas spiri 
telero plata manĝujo 

regali iun: doni al li bonan manĝajon aŭ trinkajon 
apetiton havas tiu, kiu volonte manĝas 
konfesi malkaŝe diri siajn zorgojn aŭ krimoĵn 
valori havi grandan prezon, esti ŝatata 

33. fidi kredi ke io estas certa 
33. fidinda kiun valoras fidi 

karnavalo festotago, dum kiu oni amuziĝas amase (ekstere, 
subĉiele) 

amuzi agrable kaj gaiige okupi la pensojn 
vendi interŝanĝi objekton kontraŭ mono 


urbo dense loĝata loko, kun regulaj vojoj, klujn oni nomas 

stratoj 

renkonti trovi iun irante kontraŭ li 
grupo malgranda aro da homoj aŭ objektoj 
komerco iriterŝanĝo, aĉeto kaj vendo, kiel daŭra okupiĝo 
akcidento neatendita, malagrabla okazaĵo 
persisti daŭrigi maigraŭ malhelpajoj 
fosto staranta, granda kaj alta peco de ligno 
minaci prcmesi malbonon, punon; kredigt malfeliĉon, ak- 
cidentcn 

riĉa havas multe da mono kaj valoraĵ objektoj 
ŝpari uzi malmulton, meti la reston flanken por posta uzo 
kostas multe tio, kies prezo estas granda 
lango estas en la buŝo, per ĝi oni parolas kaj gustumas 
plezuro agrabla sento de bonstato kaj kon.tento 

34. progresi antaŭenmarŝi, plifortiĝi, pliboniĝi 

34. imagi vidi en siaj pensoj ion nekonatan aŭ malbone 

konatan 

sorĉi estigi supematurajn okazaĵojn, ĉarmi, kaŭzi grandan 
plezuron 

volvi ĉirkaŭmeti ion ronde aŭ serpentlinie 
veki ĉesigi ies dormon 

burgono rondajo sur branĉo, el kiu elkreskas folio aŭ floro 
stameno vira parto de floro, kiu portas la florpolvon 
polvo tre malgrandaj eroj de seka materialo 
krono ronda kunplektaĵo de floroj kaj folioj; signo de 
reganto, granda metala ringo kun multekostaj ŝtonoj 
sur la kapo 

evoluo iom-post-ioma natura ŝanĝiĝo, aliformiĝo, kreskado 
nuda senvesta 

mencii mallonge priparoli, nomi 

35. ekzerci instrui, doni lertecon per ripetado 
kapabla povanta fari ion bone 

teruro granda timo 
bruo malagrabla sono 

36. barbo hararo sub la buŝo. ĉe viroj 

trumpeto metala blovmuzikilo aŭ avertllo kornforma 
sperto kono aŭ scio akirita per tra/viv/ajoj 
dolori kaŭzi malagrablan (korpani senton 

37. konstrui kunmeti el materialoj ekzemple domon ^ 
ĉirpado sono de birdetoĵ, mallongaj sŭisekvaj voĉetoj 
bani oni povas sin (aŭ alian personon) en akvo, sunradioj 

aŭ aero 

37. sablo speco de tero, kiu konsistas el malgrandaj (0,2—2,0 
mm) malmolaj eroj; en pura sablo herboj kaj arboj 
ne kreskas 


12Q-a paĝo 


Paĝo iai 


Vortklarigoj 


Vortklarigoj 

ondoj regule ripetiĝanta leviĝo kaj malleviĝo de la surfaco 
de aJcvo 

Itono malmola materialo el tero, iom grandaj pecoj de 
monto 

mezuri konstati ekzemple la longon de objekto per 
komparo al konata longo (= mezuro, ekz. metro) 
baŭto surfaco de la korpo 
tasko farota laboro, limigita laŭ kvanto 
pejzaĝo vidaĵo de tero, arbaro, akvo 

pianti meti herbon aŭ arbeton por kreski (en nova loko) 
kvieta estas iu, kiu n.e atentigas dolore pri sia ĉeesto, lasas 
ripozi kaj mem seiunove ripozas 
peno foirta eluzo de sia laboro k&j kapablo 
popolo granda aro de homoj el sama lando, kun sama 
lingvo 

36. matura estas, kiu evoluis kaj fariĝis preta 

kulturi plenumi laboroĵn, kiuj faras la teron fruktodona 
kaj ‘kreskigas manĝeblajn herbojn, berojn kaj fruktojn 
delikata agrable sentebla per tuŝo, gusto, aŭdo aŭ vido 
frandi manĝi kun ple 2 uro kaj senti bonguston 
gvidi konduki montrante la vojon 
simpla facile komprenebla kaj solvebla 
kruro parto inter la korpo kaj piedo 
pantaiono vira vestaĵo, de la korpo ĝis la piedoj 
36. tubero ronda parto de kreskaĵo, formaĵo sur la surfaco ktp. 
grundo la surfaco de la tero 
piki oni povas per ilo, kiu havas akran pinton 

40. baki prepari per varmigo en fomo 

tablotuko kvarangula peco de maldika materialo, kiu 
kovras la tablon 
kutimo mamiero de konduto 
kompati 'kunsenti ies malfeliĉon 
bat&Ias interbatiĝas 

41. aŭtuno sezono inter somero kaj vintro 

sveni perdi kapablon senti, aŭdi, vidi kaj movi sin, por 
kelka tempo 

42. sojlo ŝtono aŭ dika tabulo sub la pordo 

mato maldelikata kovraĵo de planko aŭ de objektoj 

43. ju pli granda, des pli bona: kiom pli granda, tiom pli bona 
signalo interkonsentita signo por averto 

konservi ne perdii, zorgi ke io ne perdiĝu 

44. farti bone: esti en bona stato de korpo kaj sano 

oscedi malfermi la buŝon per forta enspiro, signo de laceco 
kelo tenejo subtera, precipe por manĝaĵoj 
sonĝi kvazaŭ vidi kaj sperti ion dum la dormo 
breto tabulo kuŝanta, sur kiu oni metas librojn, manĝaju- 
jojn ktp. 


turo (parto det konstruaĵo, pli alta ol la ĉirkaŭo 
frapo bateto 

konscia kun klara sento. vido. aŭdo kaj pensado 

45. taso malgranda ujo por trinki, ordinare uzata sur telereto, 

'subtaso' 

grumbli murmuri por montri malkontentecon 

46. bruna kvazaŭ malpura koloro flave ruĝa 

abio pingloarbo, bildo sur paĝo 18 en la 6a ĉapitro 
lukso maiŝparemo por plezuro 

milito montro de malamikeco kontraŭ fremda pcq>olo, per 
batado, pafado ktp. 

rezisti kontraŭstari, ne submetiĝi, ne obei 
ŝirmi kovri kaj defetndi kontraŭ io malbona 
kneŭi paston: preme miksi ĝin kaj pretigi por formado 
tapiŝo luksa, delikata kovraĵo de planko 

47. rekomendi ion: laŭdi ĝin, por ke iu estu preta akcepti ĝin 
problemo demando aŭ enigmo, kie$ solvo estas gr&va por 

la praktiiko 

rezulto sekvo de pensado aŭ de iaboro 

48. jubileo festo pro gr&va dat/reveno 
poluri glatigi la surfacon brila 

tualeto tutajo de la objektoj, per kiuj oni vestas sin 
reloj longaj feraj stangoj, sur kiuj ruliĝas la radoj de 
vagonaro 

distanco mezuro de rekta vojo inter dw lokoj 
fulgo konsistas el karberoj 

49. ŝanceli movi tien kaj reen por faligi, renversi 

50. far/endaj laboroĵ estas tiuj, kiuĵn mUj devas fari 
arĝento blanka, valora metalo, uzata por^ monero-j 

51. marko papera signo de p&gita valoro aŭ por memorigo 

pri lo; ankaŭ monunuo en kelkaj landoj 
nacio popolo, regnanoj kun komunaj historio, kutimoj, 
lingvo 

spaco tio, en kio troviĝas ĉiuj objektoĵ 

planedo ronda granda objekto, kiu rondiras ĉirkaŭ la suno 

korespondi interlanĝi leterojn 

inko kolora fluajo por skribado 

‘surda kiu nenion aŭdas 

krajono skribilo el ligna stangeto kun interno el karbo- 
simila materialŭ 

en oriento suno leviĝas, en okcidento malleviĝas 

52. domaĝo bedaŭrinda perdo 

53. piano antaŭe pripensita agmetodo 
esprimi eldiri sian penson, opimion aŭ volon 



Gramatiko 


:o 


Paĝo 127 


Enhavo 1-31 


LISTO DE GBAMATIKAJ ELEMENTOJ 


(numeroj de ĉapitroj) 

La (artikolo) . 1 

o (substantivo) . 1, 3 

a (adjektivo) . 1, 3 

e (adverbo) . 9 ( 13, 25 

j (multenombro) . 1 

n (akuzativo) .5, 6, 30, (almovo) 11, 13, 16, 17 

tiel (same, egale) ... kiel (egaleco) 30 

pli ... ol (komparativo) . 4 

(la) plej (superlativo) . 13 

nombroj . 1—10, 14, 15 

nombroj ordaj: . -a 5, kioma 19, -e 7 

personaĵ pronomoj: ci 25 

mi 5, vi 6, li, ŝi 2, ĝi 5; ni, vi 6, ili 2; si,onil0,ll 

posedaj pronomoj: mia &c . 6 

pronomtabelo; ĉi . 16, 30 

Verbo: as, is, os. us, u (finitaj formoj) . 25 

i (infinitivo) . 7, 25 

ant, int, ont (participoj aktivaj) . 32 

at, it, ot ( » pasivaj) . 35 

ne (negativo) . .. 1, nek 10 

ĉu (demanda partiklo) . 7 

Prepozicioj: 


al 8, antaŭ 11, apud 5, ĉe 6, ĉirkaŭ 9, da 5, de 
(poseda) 2, (loka)l6, 17 ,(tempa) 18, dum 20, 
ekster 11, el 9, 10, 17, en 6, 11, 12, ĝis 18, inter 19, 
je 18, kontraŭ 31, krom 19, kun 7, laŭl9 20,26, 
malgraŭ 26, per 6, po 10, por 8,11, post 7, preter 29, 
pri 8, pro 13, 23, sen 9, sub 5, super 5, sur 5, tra 11, 
trans 27, 35. 

Afiksoj: 

dis 31, 47, ek 6, ge 2, mal 1, re 8, 10, 12; 
ad 22, 42, aĵ 10, 42, an 20, 40, ar 9, 37, ebl 11, 42, 
ec 16, 42, eg 26, 37, ej 25, 49, em 45, end 50, er 29, 
37, et 15, 37, ld 3, ig 8, 22, iĝ 11, 22, ll 48, 49, in 2, 
ind 24, 45, ing 49, ist 40, obl 15, 47, on 21, 47, 
op 37, 47, uj 17, 49, ul 15, 40, um 21, 31, 37, 53. 


TABELO DE ENHAVO 

paĝo 


1. La kokoj (j, mal) . 1 

2. La familio Koko (in, de, ge) . 2 

3. Demandoj kaĵ respondoj (kio, kia, id, o, a)., 4 

4. Keko kaj Riko kalkulas (kiom, pli, ol, e) .... 5 

5. Keko desegnas (n T kie, tie, u) . 7 

6. Konjo desegnas (ek, havas -n, as) . 9 

7. Keko skribas (i, e, ĉu) . 12 

8. Riko desegnas (ig, re) .. 14 

9. Ludo pri strekoj (il, ar, ke ni faru) . 16 

Enigmoĵ pri kvaranguloj (aĵ, re, ĉi, oni).. 19 

11. Fenestro kaj spegulo (iĝ, ebl, sin), 

Lokoj (en -n) . 23 

12. Poĉjo malbonfaras (ig, e) . 25 

13. Poĉĵo gajnas premion (kie, kien) . 27 

14. Nia mano (nombroj) . 30 

15. Pri bestoj kaj piedoj (nombroj, obl, ul) .... 32 

16. Proverboj (tabelvortoj: kio, kiu, kia, kie, kiom; 

ec, ui) . 35 

17. La korvo sur la ponto (il, uj; ie, ien) . 38 

18. Poĉjo ne komprenas la horloĝon (kiam) .... 41 

19. Leciono pri la tempo. 44 

20. La semajno (as, is, os, kiel -n) . 46 

21. La monatoj kaj la jaro (ebl, ec, on, um) .... 48 

22. Proverboj (ig, iĝ) . 50 

23. La eterna kalendaro . 51 

24. La mlrinda kaptaĵo de Poĉjo (ind, se -us) 52 

25. La kaŝludo (ej), Proverboj (e, as, is, os, 

ns, u, 1) . 56 

26. Maidensa estas la nesto de pigo (it, ant, eg) 58 

27. Keko kaj Riko aĉetas terpomojn (int, at) 61 

28. La danĝeroj de tranĉilo (em, ot) . 64 

29. La stranga neĝulo (er) . 66 

30. Proverboj (Tabelvortoj: kiam, kiel, kial, kies) 70 

31. Danĝera aventuro (um) . 72 










































32-53 Enhavo_ 128 *a paĝo 


32. Keko regalas per flanoj (md), Proverboj 

(ant, int, ont) . 74 

33. La unua de majo . 78 

34. De Printempo al somero . 80 

35. Bumerango sin reĵetas, Proverboj (at, it, ot) 82 

36. Danĝeroĵ de ĉefvojo . 84 

37. La Johana tago (op, um) t Proverboj (et, 

eg, ar, er) . 85 

38. La marĉaj rubusoj . 88 

39. Konjo vizitas la somerdometon . 90 

40. Poĉjo ne kondutas bone, Proverboj (an, ist, ul) 91 

41. Plej bone ridas, kiu laste ridas . 93 

42. Troa ŝparemo ne valoras, Proverboj (ad, aĵ, ec) 94 

43. Hundeto en mardanĝero . 97 

44. La rikolto de terpomoj kaj la sonĝo de Poĉjo 99 

45. La komuna manĝo, Proverboĵ (ebl, ind 3 em) 3 00 

46. La flugantaj folioj — kaj bulkoj. 102 

47. Keko estas elpensema, Proverboj (obl, on, op, 

dis). 104 

48. Jubileo de la Onklino . 106 

49. Bona konduto sin pagas, Proverboj (ej, uj, 

ing, il) . 108 

50. La kristnaska abio . 110 

51. Keko kaj Riko ricevas fremdlandajn korespon- 

dantojn . 112 

52. Kato surprizas. 115 

53. Vulpo prunteprenas libron . 116 


Por dattrigi la studadon 

Nun, kiam vi atingis la finon de la Privilegia vojo vi povaa 
uzi la atingitan lingvoscion por legado de literaturo, Eble vi po- 
vas, se vi estis atentema kaj diiigenta, jam sen maifaciiaĵoj 
kompreni kian ajn libron. Sed se vi sentas ian necertecon, volu 
komenci per faciiaj legolibroj. Ni citas en ordo de piej faciia al 
pli malfaciiaj: Mary kaj Sulo, koresponda romaneto (15 pagoj), 

E. Privat, Kario, rakonto pri juna knabo (42 p.), Taglibro de 
kongresano ("turisma paroligilo por nova esperantisto), 24 p. 

J. Baghy, La verda koro, faciia romaneto el la vivo de espe- 
rantietoj en Siberio (S0 p. ). Tumu vin ai la eldoninto de ci tiu 
iernoiibro. 


Vilho Setaia,